Enlightenment

It was in the middle of the night he got enlightened!

As if from a dream he woke up and looked around him. It was darkness all around and the silence was dense. Beyond the window grills, he could see branches of trees frozen as if awaiting rain. He was experiencing serenity deep within where he looked at everything with gratitude.

In the soft orange light of the bedlamp, his room looked divine. The statue of smiling Buddha, the paintings and the hanging bells – they appeared more beautiful in the night. However, as he looked at the plants decorating his bedroom that night, somehow a deep pain penetrated into his being.

What am I doing with those tiny plants?! Isn’t it selfish to have them in a room that is full of my own breath? When it is raining outside, how eager they must be to get drenched in those waters? What about the longing to be kissed by sun rays that peep through the clouds upon the morning skies?

It was raining outside. He didn’t think twice, one by one, he took all those pots outside where he thought raindrops will fall upon them and then watched them enjoying the drizzle and the pleasant fragrance of the night. Deep within, he was experiencing a bliss that was rather suffocating him!

It was then he noticed the sparrows in the cage he installed outside sleep with their bills tucked underneath the feathers. For a moment, he realised his own selfishness that made him bring them into the house, just for the reason he wanted to wake up to a morning listening to them chirping!

As he approached, looking at the man approaching them, they had woke up from their sleep. He opened the cage. They were not, ready to fly, for the long days of their bondage had made them feel that there is no world beyond. He whispered unto them – ‘Pardon me! Now the earth and the skies are yours!’.

Sensing something wrong, the dog whom he had for securing the house was awake too. He slowly approached the poor creature and caressed him. Tears were rolling down his cheeks as he caressed the poor creature – ‘I am sorry,’ his lips trembled as he set him free – he was looking at him with pitiful eyes!

Back at his chair, when the man sat inhaling deep the contentment of what he did, he was still feeling miserable. ‘Who am I? When the world is boundless and the skies are limitless, Why am I left here bounded by these walls? Isn’t it the greatest tragedy in our lives to live bounded by walls?

He looked at the door and the darkness beyond. For a moment he thought of what he would carry within him while setting a journey towards the new horizons, but had but nothing! Leaving his so-called earthly remaining right within the room, he set his journey towards the darkness.

It was still drizzling. Drenched in water, he walked away, seeking yet another dawn on earth!

ഒരു കൗമാരക്കാരന്റെ നഷ്ടസ്മൃതികൾ

“എവിടെ അവൻ?”

വരാന്തയിൽ നിന്ന് വലിയമ്മാമന്റെ ശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ ഉള്ളിൽ ഒരാളലാണ് തോന്നിയത്. കുഞ്ഞും നാൾ മുതൽ ഈശ്വരന്റെ പര്യായമായാണ് അമ്മ അദ്ദേഹത്തെ പരിചയപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. മാതൃത്വത്തിന്റെ ഒരു പുരുഷ രൂപം സങ്കൽപ്പിക്കാമെങ്കിൽ, അതായിരുന്നു അദ്ദേഹം! മരുമക്കത്തായം എന്നേ അവസാനിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും കുടുംബത്തിൽ നില നിന്നിരുന്നത് അതു തന്നെയായിരുന്നു. കറകളഞ്ഞ സ്നേഹത്തോടെയല്ലാതെ അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചിട്ടില്ല, പക്ഷെ ഭയത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിൻറെ മുന്നിൽ നിൽക്കാൻ അന്നെന്നല്ല, ഇന്നുമെനിക്ക് സാധിക്കാറില്ല.

മരുമക്കത്തായത്തെ കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സംഘടനയുടെ സെക്രട്ടറിയായ വിദേശ വനിത ഒരൽപം സംശയത്തോടെ ചോദിച്ചിരുന്നു, എങ്ങനെയാണ് ഒരമ്മാമൻ കുടുംബനാഥനാവുക എന്ന്. ഇതിനർത്ഥം അച്ഛന്റെ വാക്കുകൾ തീരെ വിലമതിക്കുന്നില്ല എന്നല്ല, പകരം തീരുമാനങ്ങളെടുക്കുമ്പോൾ അതിൽ മാതുലന്റെ പങ്ക് വലുതാണ് എന്നതാണ്. അദ്ദേഹം അങ്ങനെയൊരു തീരുമാനമെടുക്കുമ്പോൾ അത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള തീരുമാനം മാത്രമാകില്ല, പകരം സ്വന്തം സഹോദരിയുടെ കരുതലിലുമൂന്നിയായിരിക്കും. അതാകട്ടെ ഒരു കുടുംബത്തിന്റെയാകെ ശ്രേയസ്സിനാകും.

ഒരു ബാങ്കിലെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന അദ്ദേഹം കണ്ണൂരിലായിരുന്നു അന്ന് ജോലി ചെയ്തിരുന്നത്. അവധിക്കാലങ്ങൾ ചിലവഴിക്കാൻ അദ്ദേഹം ജോലി ചെയ്തിരുന്ന മിക്ക സ്ഥലങ്ങളും ഞാനും സന്ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. അമ്മായി ഉണ്ടാക്കിയ സ്വാദിഷ്‌ഠമായ ഭക്ഷണം, പുത്തൻ വസ്ത്രങ്ങൾ, ഒപ്പമുള്ള യാത്രകൾ, അവയൊക്കെ പ്രിയപ്പെട്ടതായിരുന്നു അന്ന്. ഒരുപക്ഷെ ബാല്യത്തിലെ നിറമുള്ള ഓർമ്മകൾ!

“ഞാൻ ഇവിടെയുണ്ടമ്മാമാ” ചുമരിന് പിന്നിൽ ഒളിഞ്ഞു നിന്നുകൊണ്ട് ഞാൻ പതിഞ്ഞ ശബ്ദത്തിൽ പറഞ്ഞു. ‘ഇങ്ങോട്ട് വാ’ എന്ന് കേട്ടപ്പോൾ ഞാൻ മെല്ലെ നടന്ന് മുന്നിൽ തല കുനിച്ചു പിടിച്ചു നിന്നു.

“എന്താ ഭാവി പരിപാടി” പത്രത്തിൽ കണ്ണും നട്ട് അദ്ദേഹം ചോദിക്കുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു.

പ്ലസ് ടു കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ജീവിതത്തെ സംബന്ധിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ തീരുമാനമെടുക്കാൻ സമയമായി എന്ന് അപ്പോഴാണോർക്കുന്നത്. പക്ഷെ ഒന്നിനെക്കുറിച്ചും ഞാൻ ചിന്തിച്ചിരുന്നത് പോലുമില്ല. എവിടെയെങ്കിലും പഠിക്കുക, എങ്ങനെയെങ്കിലും ഒരു ചെറിയ ജോലി സംഘടിപ്പിക്കുക, ഇതിനപ്പുറമൊന്നും ചിന്തിക്കാനുള്ള പരിതഃസ്ഥിതിയല്ല വീട്ടിൽ. ഇല്ലായ്മകൾക്കൊപ്പം വലിയ സ്വപ്നങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ചിരുന്നു ഞാൻ.

‘ചിലപ്പോൾ അമ്മാമന്റെ ശുപാർശയിൽ വല്ല ബാങ്കിലും ജോലി തരപ്പെടുത്തുമായിരിക്കും’ എന്ന് അമ്മ ചിലനേരങ്ങളിൽ പറയാറുണ്ടെങ്കിലും, കണക്കെന്ന വാക്കു കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ വകയിൽ ഒരമ്മാമന്റെ ദീർഘിച്ച നുള്ളും നീലപ്പാടുകളും മാത്രമേ ഓർമയിൽ വന്നിരുന്നുള്ളൂ. ഒരുപക്ഷെ ഹയർ സെക്കന്ററി പരീക്ഷയിൽ ആ വിഷയത്തിൽ പാസായത് കുടുംബ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൈക്കൂലിയായി പറഞ്ഞ പുഷ്‌പാഞ്‌ജലി കൊണ്ട് മാത്രമാണെന്നാണ് വിശ്വാസം.

“അങ്ങനെ ഒന്നും ചിന്തിച്ചില്ല അമ്മാമാ” – ഞാൻ പറഞ്ഞൊപ്പിച്ചു. ഒരൽപം സമയത്തെ മൗനത്തിന് ശേഷം അദ്ദേഹം അമ്മായിയോട് കോഡ്‌ലെസ് ഫോൺ കൊണ്ട് വരാൻ പറയുന്നത് കേട്ടു.

“അച്ഛന്റെ വീട്ടുകാർ വലിയ ആയുർവേദ ഡോക്ടർമാർ അല്ലേ, നമുക്കൊന്ന് നോക്കാം”

നമ്പർ ഡയൽ ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം അദ്ദേഹം പറയുന്നത് കേട്ട് സത്യത്തിൽ ഞാൻ ഞെട്ടിപ്പോയി! ഈശ്വരാ, ഒരു ഡോക്ടറോ? ഇങ്ങനെയൊക്കെ ആയിരുന്നെങ്കിൽ കുറച്ചൂടെ നന്നായി പഠിച്ചേനെ ഞാൻ! സ്വപ്നങ്ങൾക്കൊക്കെ സങ്കൽപ്പിക്കാൻ പറ്റാത്തത്ര ഉയരത്തിലുള്ള സ്വപ്നമായിരുന്നു അത്. പഠിക്കാൻ പണം വേണം. മൂന്ന് നേരം നന്നായി ഭക്ഷണം കഴിക്കാനുള്ള പാട് എനിക്കും അമ്മയ്ക്കും മാത്രമേ അറിയൂ. പക്ഷെ അദ്ദേഹം നിശ്ചയിപ്പിച്ചുറപ്പിച്ച മട്ടിലായിരുന്നു.

ഫോൺ സംഭാഷണം ഉഡുപ്പിയിലെ അച്ഛന്റെ അടുത്ത ബന്ധുവുമായായിരുന്നു.

“നമ്മുടെ കുട്ടന്റെ കാര്യത്തിൽ എന്തെങ്കിലും തീരുമാനിക്കേണ്ടേ? അവനെ നിങ്ങളുടെ പാരമ്പര്യം പോലെ ആയുർവേദം പഠിപ്പിച്ചാൽ എന്താണെന്ന് ആലോചിക്കുകയായിരുന്നു” – അമ്മാമൻ പറയുന്നത് കേട്ടു. അച്ഛൻ ജനിച്ചുവളർന്നത് ആയുർവേദം അന്തരീക്ഷം തന്നെയായിരുന്ന ഒരിടത്തായിരുന്നു. മിക്ക ബന്ധുക്കളും അറിയപ്പെടുന്ന ഭിഷഗ്വരന്മാരാണ്. എന്തായാലും ഏതാനും നിമിഷങ്ങൾക്കകം, ഏതാനും പേരോട് സംസാരിച്ചപ്പോൾ തന്നെ കാര്യങ്ങൾ ഏതാണ്ട് ഉറപ്പിച്ച അമ്മാമൻ പറഞ്ഞു നമുക്ക് നോക്കാമെന്ന്.

ഏതോ ഒരു സ്വപ്നലോകത്തായിരുന്നു പിന്നീട് ഞാൻ. രണ്ടു മൂന്ന് മാസങ്ങളുണ്ട്, പക്ഷെ കർണാടകയിലെ ആയുർവേദ കോളേജിന്റെ വരാന്തയിൽ വെള്ള കോട്ടും സ്റ്റെതസ്കോപ്പും ധരിച്ച് നടക്കുന്ന എന്നെ ഞാൻ കണ്ടു. രോഗികളോട് സ്നേഹവായ്പ്പോടെ സംസാരിക്കുന്നതും, പരിശോധിക്കുന്നതും, എന്തിന് ആ മരുന്നുകളുടെ ഗന്ധം പോലും ഞാൻ ഭാവന ചെയ്തു.

വീട്ടിലെ കാര്യവും അതുപോലെ തന്നെയായിരുന്നു. ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ കാര്യങ്ങൾ മാറി മറിഞ്ഞു. കുട്ടൻ ആയുർവേദ ഡോക്ടറാകാൻ പോകുന്നു എന്ന വാർത്ത പരന്നപ്പോൾ പലരും നോക്കിയത് പോലും ഭക്തി ബഹുമാനത്തോടെയായിരുന്നു. അമ്മയുടെയും അനുജത്തിയുടെയും സന്തോഷം വീർപ്പ് മുട്ടിക്കുന്നതായിരുന്നു. ദേശദേവനായ വിഷുമൂർത്തിയുടെ മുന്നിൽ നിന്നപ്പോൾ ഞാൻ പോലുമറിയാതെ കണ്ണുനീർത്തുള്ളികൾ ധാര ധാരയായി അടർന്നു വീണു.

ദേവാ , ഒന്നും ആഗ്രഹിച്ചിട്ടില്ല. പ്രാർത്ഥനകൾ പോലും വാക്കുകൾക്കപ്പുറത്തെ മൗനമായിരുന്നു. ഒന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടില്ല, പട്ടിണിയാണെങ്കിലും അങ്ങ് തരുന്നതൊക്കെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചിട്ടേ ഉള്ളൂ. ഈ നിസ്സാരനായവന് ഇത്രയും വലിയ അനുഗ്രഹങ്ങളാണോ അങ്ങ് കരുതിവച്ചിരുന്നത്?

ചെറിയൊരു ഡൊണേഷൻ വേണം, പിന്നെ മാസം തോറുമുള്ള പണത്തിനായി അന്ന് ജോലിയില്ലാതെ വീട്ടിലിരിക്കുകയായിരുന്ന അച്ഛന് ഒരു ജോലി തരപ്പെടുത്താം എന്നായിരുന്നു അമ്മാമന്റെ കണക്കുകൂട്ടൽ. കണ്ണൂരിലെ ഒരു സ്ഥാപനത്തിൽ അങ്ങനെ അച്ഛൻ വീണ്ടും ജോലിക്ക് പോകാനാരംഭിച്ചു. അച്ഛന്റെ ജോലി, വരുമാനം, കാത്തിരിക്കുന്ന കോളേജ് – എത്ര പെട്ടെന്നാണ് ജീവിതം മാറുന്നത്.

കോളേജിലേക്ക് പുറപ്പെടാൻ ഏതാനും ദിവസങ്ങൾ മാത്രമേ ഉള്ളൂ, അച്ഛൻ വരേണ്ട സമയം കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. കുന്നിൻ മുകളിലെ തറവാട്ട് വീട്ടിൽ ഉമ്മറപ്പടിയിൽ അച്ഛനെ നോക്കിയിരിക്കുമ്പോൾ ദൂരെ നിന്ന് അദ്ദേഹം വേച്ചു വേച്ചു നടന്നു വരുന്നത് കണ്ടു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ മുഖത്ത് എന്തോ പന്തികേടുണ്ടായിരുന്നു.

“അച്ഛാ കോളേജിലേക്ക് പോകാൻ രണ്ടു ദിവസമേ ഉള്ളൂ” ഞാൻ മെല്ലെ പറഞ്ഞു. പക്ഷെ കൈയിലുള്ള പൊതി ഒരു മൂലയിലേക്ക് വലിച്ചറിഞ്ഞു അദ്ദേഹം പറയുന്നത് ഞാൻ നടുക്കത്തോടെ കേട്ടു-

“ഇവിടെ ആരും കോളേജിലൊന്നും പോയി പഠിക്കേണ്ട. ഞാൻ ജോലി ചെയ്യുന്നത് നിർത്തി”

അമ്മയുടെ മുഖത്തും പരിഭ്രമമുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷെ രാവിലെ എഴുന്നേൽക്കുമ്പോഴേക്കും ശരിയാവുമായിരിക്കും എന്ന ഉറപ്പിൽ ചാണകം മെഴുകിയ നിലത്തിട്ട പായയിൽ ഞാനും കിടന്നു. ഉറക്കം വരുന്നില്ല, പക്ഷെ അമ്മ പറഞ്ഞത് പോലെ ഒക്കെ ശരിയാവുമായിരിക്കും. പക്ഷെ രാവിലെ അദ്ദേഹം ജോലിക്ക് പോകാനുള്ള സമയമായിട്ടും എഴുന്നേൽക്കാതെയായി മെല്ലെ അടുത്തു പോയി ചോദിച്ചപ്പോൾ രാത്രിയിലെ അതേ വാക്കുകൾ അദ്ദേഹം ആവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു.

ഒരു നിമിഷം ലോകം മുഴുവൻ എന്റെ മുന്നിൽ നിശ്ചലമാകുന്നത് ഞാനറിഞ്ഞു. അമ്മാമനോട് പറഞ്ഞു നോക്കാമെന്ന ഉറപ്പിൽ അമ്മയ്‌ക്കൊപ്പം രാവിലെ തന്നെ ഞാനും ഫോൺ സൗകര്യമുള്ള വെള്ളിക്കോത്തെ വീട്ടിൽ ചെന്നു. രാത്രി തിരിച്ചു വിളിക്കാമെന്ന വാക്ക് കേട്ട് ഞങ്ങൾ അവിടെ തന്നെ തുടർന്നു. ആ ഒരു നാൾ ഒരു യുഗമായാണ് എനിക്ക് തോന്നിയത്. രാത്രി ഫോൺ ബെൽ മുഴങ്ങിയപ്പോൾ നെഞ്ചിൽ ഒരു ഇടിമിന്നലേറ്റ പോലെ.

“അവന് ഞാൻ ജോലി ശരിയാക്കിയത്, മാസം മാസം കൊടുക്കാനുള്ള ഫീസൊക്കെ അതുവഴി കിട്ടുമല്ലോ എന്നോർത്താണ്. ആദ്യം കൊടുക്കാനുള്ള ഡൊണേഷന് ഞാൻ വഴി കണ്ടിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ഇനിയിപ്പോ എന്താ ചെയ്യുക. അവന് യോഗമില്ലെന്ന് കരുതാം. ഇനി അവനിഷ്ടമുള്ളത് കോഴ്‌സ് തിരഞ്ഞെടുക്കാം’

ഒരു ഇടിമിന്നലേറ്റത് പോലെയാണ് ഞാനത് കേട്ട് നിന്നത്. മാസങ്ങളായി കണ്ടിരുന്ന സ്വപ്നങ്ങളൊക്കെ വെറും ദിവാസ്വപ്നങ്ങളായിരുന്നുവെന്ന് ഞാൻ തിരിച്ചറിയുകയായിരുന്നു. മുഖത്തെ കണ്ണട വലിച്ചൂരി ഞാൻ തറയിലേക്കെറിഞ്ഞപ്പോൾ അതിലെ ഗ്ലാസ്സ് പൊട്ടിച്ചിതറുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു – ഒപ്പം എന്റെ ജീവിതവും!

ഇന്ന് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ അതൊരു നിസാരമായ സംഭവമാണ്. ആ വിഷയം പഠിക്കാൻ സാധിച്ചില്ലെങ്കിലെന്ത്, മറ്റൊരു വിഷയം പഠിക്കുക, ഒരു ജോലി സമ്പാദിക്കുക, അത്ര മാത്രം. വലിയൊരു കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചിട്ടും, ഉയർന്ന നിലയിലുള്ള ആളുകൾ ബന്ധു ജനങ്ങളായി ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും ജനിച്ച നാൾ മുതൽ പട്ടിണിയും ദാരിദ്ര്യവുമായി മല്ലിടുന്ന ഒരു ബാലകനെ സംബന്ധിച്ചെടുത്തോളം അത് ഉണങ്ങാത്ത ഒരു മുറിവായിരുന്നു. ആ കൗമാരക്കാരന്റെ മനസ്സിന് താങ്ങാവുന്നതിലും അപ്പുറമായിരുന്ന ആ അനുഭവം ഒരു വിഷാദ രോഗമായി എന്നെ വേട്ടയാടി. വിധിവൈപര്യം പോലെ ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം അതേ സ്വപ്‌നങ്ങൾ വീണ്ടും എന്നെ തേടി വന്നപ്പോഴേക്കും, അതേ കോളേജിൽ പഠിക്കാനുള്ള അവസരം ലഭിച്ചപ്പോഴേക്കും, മുൻ കാലങ്ങളിലെ ഓർമകളോ, പരാജയങ്ങളോ മൂലം ഒരു വികലമായ മാനസികാവസ്ഥയിൽ വിളിപ്പുറത്ത് ഒക്കെ എന്നെ കൈവിട്ടു പോകുന്നത് ഞാൻ ദു:ഖത്തോടെ മനസിലാക്കി.

ആരും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല സമാശ്വസിപ്പിക്കാൻ. കുത്തുവാക്കുകൾ കേട്ട് മടുത്തതോടെ എല്ലാവരിലും നിന്നും ഞാൻ ഓടിയൊളിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഒരു പാപിയുടെ പരിവേഷത്തോടെയാണ് എല്ലാവരും നോക്കിയിരുന്നതെന്ന് മനസിലാക്കുകയായിരുന്നു ഞാൻ. അന്നുമിന്നും ആരെയും ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചിട്ടില്ല, അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഓരോരുത്തർക്കും അവരവരാഗ്രഹിക്കുന്ന രീതിയിൽ എന്നെ വ്യാഖ്യാനിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷെ സ്വന്തം അമ്മാമനുൾപ്പെടെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവർ പോലും, മറ്റുള്ളവരുടെ വാക്കുകളിലൂടെ എന്നെ മനസിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചത് ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളാണ് ജീവിതത്തിന് സമ്മാനിച്ചത്. സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ റിമോട്ട് മറ്റാരുടേതോ കയ്യിലാണെന്ന തിരിച്ചറിവിൽ ആ പാരതന്ത്ര്യത്തിൽ നിന്ന് വിടുതലിനായിരുന്നു പിന്നീടത്തെ ശ്രമം. അതിൽ ആത്മഹത്യാ ശ്രമങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു!

എല്ലാവരിലും നിന്നും ഒടിയകലാനുള്ള ആ ശ്രമത്തിൽ, ആ ഒറ്റപ്പെടലിൽ, കുഞ്ഞും നാളിൽ പയ്യന്നൂരിലെ പടർന്നു പന്തലിച്ചു ഗോമാവുകളുടെ ശിഖരങ്ങളിലിരുന്ന് കുത്തിക്കുറിച്ച വരികൾ എന്റെ ഓർമയിലെത്തി. ആ അക്ഷരങ്ങളായിരുന്നു പിന്നീടെന്റെ അഭയം. അവയിലെ അർഥം തേടി ഒടുവിലെത്തിയത് ആദി ശങ്കരാചാര്യന്റെ പാദസ്പർശം കൊണ്ട് ധന്യമായ ശൃഗേരിയിലും! സ്വന്തം മകനെന്നോണം സ്നേഹിച്ച ഡോ. ഗിരിധര ശാസ്ത്രികളുടെ കീഴിൽ വേദാധ്യയനത്തിന് ആരംഭം. അറിവിനുമപ്പുറത്തെ അജ്ഞാതമായ തലത്തെ പറഞ്ഞു തന്ന സ്വാമി നിത്യാനന്ദ ഭാരതി! ഒരു പുതിയ വ്യക്തിയായി ഞാൻ പരിണമിക്കുമ്പോഴും ഒരു ബാല്യത്തിന്റെ വ്യഥയാകെ ചില നേരങ്ങളിൽ എന്നെ തളർത്തിയിരുന്നു. അതിന്നും എന്നിൽ മയങ്ങിക്കിടക്കുന്നുവെന്ന സത്യം ഞാൻ തിരിച്ചറിയുന്നു.

തുംഗാ നദിയുടെ തീരങ്ങളിലെ വനാന്തരങ്ങളിൽ അപൂർവ്വമായ ഒരു ഗന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. കണ്ണടച്ചിരുന്ന് ആ ഗന്ധം ഉള്ളിലേക്ക് ആവാഹിക്കുമ്പോൾ നദിയുടെ കളകളാരവം അപ്രത്യക്ഷമായി – പകരം മൗനം മാത്രം! അനിർവ്വചനീയമായ ആ മൗനത്തിൽ അന്ന് ആദ്യമായി ഞാനെന്നെ കണ്ടു! ശരീരമനസ്സുകൾക്ക് മുകളിൽ ഞാൻ എന്ന ആത്മപ്രകാശം!

• • •

‘മാമാ, റിസൾട്ട് ഇനിയും അറിഞ്ഞില്ല’ ഏക മരുമകനാണ് മറുതലക്കൽ. ഹയർ സെക്കന്ററി പരീക്ഷ കഴിഞ്ഞു ഫലം പ്രതീക്ഷിച്ചിരിക്കുകയാണ് അവൻ.

‘അറിഞ്ഞു മോനെ. വാട്സ്ആപ്പിൽ അയച്ചിട്ടുണ്ട് അത്. അഭിന്ദനങ്ങൾ ‘ ഞാൻ പറഞ്ഞു.

രാവിലെ മുതൽ അതിനായി കാത്തിരിക്കുകയായിരുന്നു ഞാൻ. ഒടുവിൽ കിട്ടിയ ഉടനെ തന്നെ എല്ലാവർക്കും അയച്ചു കൊടുത്തു. അസുഖമായി ഏതാനും നാൾ വിശ്രമിക്കേണ്ടി വന്നെങ്കിലും ഉയർന്ന മാർക്കോടെയാണ് അവൻ പാസായിരിക്കുന്നത്. ഇനി ഭാവി സുഭദ്രമാക്കാവുന്ന ഒരു കോഴ്സ് തിരഞ്ഞെടുക്കണം, അതിനായി അധ്വാനിക്കണം, അത്ര മാത്രം. എനിക്കുണ്ടായിരുന്ന സാഹചര്യങ്ങളല്ല അവന്. സ്നേഹം കൊണ്ട് വീർപ്പു മുട്ടിക്കാൻ മുത്തശ്ശിയും മുത്തശ്ശനുമുണ്ട്, അവന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ പ്രാപ്തരായ മാതാപിതാക്കളുണ്ട്, ഏതു സാഹചര്യത്തിലും ഒരു പർവ്വതമെന്നോണം പിന്തുണയുമായി ഈ അമ്മാമനുണ്ട്, ഒപ്പം ഏട്ടൻ പഠിച്ചു വലിയ ആളാവാൻ കാത്തിരിക്കുന്ന എന്റെ കുട്ടികളുണ്ട്.

അനുജത്തിയുടെ ഒരിത്തിരി വേദനയോടെയുള്ള ശബ്ദ സന്ദേശം കേട്ടാണ് രാവിലെ ഉണർന്നത്.

‘ഏട്ടാ, മോന്റെ വിജയം വലിയ സന്തോഷമാണ്. പക്ഷെ ഒക്കെ കാണുമ്പോൾ കുറെ കാലങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ഏട്ടന് ഇത്രയും പിന്തുണ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ എന്നോർത്ത് പോയി. അങ്ങനെയെങ്കിൽ ഏട്ടന്റെ ജീവിതം തന്നെ മാറുമായിരുന്നു’

ശരിയാണ്. ആത്മാവിനെ തൊട്ടുണർത്തുന്ന ഒരു വാക്ക്, ഒരു തലോടൽ അതുമല്ലെങ്കിൽ ഒപ്പമുണ്ടെന്ന ഒരോർമപ്പെടുത്തൽ മതി ഒരു കുട്ടിയുടെ ജീവിതം മാറ്റിമറിക്കാൻ. രണ്ടു പതീറ്റാണ്ടായി അസംഖ്യം കുട്ടികൾക്കൊപ്പം, മുതിർന്നവർക്കൊപ്പം വാക്കുകൾ പങ്കിടാൻ അവസരമുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ആ കുഞ്ഞു കുട്ടികളിൽ ഞാൻ കാണാൻ ശ്രമിച്ചത് ഛിന്നഭിന്നമായി തകർക്കപ്പെട്ട എന്റെ ബാല്യം തന്നെയായിരുന്നു, ജീവിതത്തിൽ പകച്ചു പോയ മുതിർന്നവരെ നെഞ്ചോട് ചേർക്കുമ്പോൾ ഞാനറിഞ്ഞത് എന്റെ സ്വന്തം ഹൃദയമിടിപ്പാണ്. എമിലി ഡിക്കിൻസണ്‍ എഴുതിയത് പോലെ “ഒരു ഹൃദയത്തെയെങ്കിലും തകർച്ചയിൽ നിന്ന് എനിക്ക് രക്ഷിക്കാൻ സാധിച്ചെങ്കിൽ, ഒരു കുഞ്ഞു ജീവനെയെങ്കിലും തഴുകി ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ സാധിച്ചെങ്കിൽ, തളർന്നു വീണ ഒരു കിളിയെ അതിന്റെ കൂട്ടിൽ സുരക്ഷിതമായി തിരിച്ചെത്തിക്കാൻ സാധിച്ചെങ്കിൽ – അതുമതി, ജീവിതം സാർത്ഥകമാകാൻ!” ഇതേ ചിന്തയാണ് ഇന്നും മുന്നിലേക്ക് നയിക്കുന്നത്. എല്ലാറ്റിനും ആധാരം മുൻപെങ്ങോ ‘ജീവിതത്തിന്റെ ഒടുക്കം’ എന്ന് തോന്നിയ ആ നിമിഷങ്ങളായിരുന്നുവെന്ന് ഓർക്കുമ്പോൾ എന്റെ ചുണ്ടിൽ ഒരു മന്ദഹാസമാണ്.

‘എന്നിട്ടെന്താ ഇപ്പൊ സംഭവിച്ചേ? പഠിച്ചു പൂർത്തീകരിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു ക്ലിനിക്കിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ആശുപത്രിയിൽ രോഗികളെ പരിശോധിച്ച് ഞാൻ ജീവിതം തള്ളി നീക്കിയേനെ. ഒരുപക്ഷെ കൂടെ പഠിച്ച് മികച്ച വിജയത്തോടെ പുറത്തിറങ്ങിയ പലരെക്കാളേറെ ആയുർവേദത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നുണ്ട് ഈയുള്ളവൻ, ആ മൂല്യങ്ങൾ ജീവിതത്തിൽ പകർത്തുന്നതിനൊപ്പം വാക്കിലൂടെയും എഴുത്തിലൂടെയും ഒപ്പമുള്ളവർക്കായി പങ്കുവയ്ക്കുന്നുണ്ട്. മറ്റാരെയും ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ തുനിയാറില്ലെങ്കിലും എല്ലാറ്റിലുമുപരി അർഥപൂർണമായ ഒരു ജീവിതം നയിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ വാക്കുകളിലെ സത്യം, ജീവിതത്തിന്റെ സാർത്ഥകത ഒരുപക്ഷെ അക്ഷരങ്ങളിലൂടെ ഈ ഭൂമിയിൽ എന്നെന്നേക്കും നിലനിന്നേക്കാം! അവിടെയും, അവസാന വിധി പരമോന്നതനായ ആ ന്യായാധിപന്റേതായിരിക്കുമെന്ന് മാത്രം!’

അനുജത്തിക്ക് മറുപടിയായി ഇതൊക്കെ മനസിലുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും ഒരു കൂപ്പു കൈ മാത്രം നൽകി ആ സംഭാഷണമവസാനിപ്പിച്ചു.

ജീവിതത്തിൽ പലപ്പോഴായി നമ്മൾ കരുതുന്ന തെറ്റുകൾ കാലാന്തരത്തിൽ പക്ഷെ വലിയ ശരികളായി മാറും. പരാജയങ്ങൾ അവ വൻ വിജയങ്ങളാകാം. പ്രപഞ്ചത്തിന് അതിന്റേതായ വഴികളുണ്ട്, നമ്മുടെ നിസ്സാര യുക്തികൾക്കപ്പുറം അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്. ഭേദഭാവങ്ങളില്ലാതെ ജീവിതത്തെ അതേ പടി ഉൾക്കൊള്ളുമ്പോൾ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ ഒരു മന്ദഹാസം വിടരും – ബുദ്ധന്റെ ചുണ്ടിലെ അതേ മന്ദഹാസം!

ഒരു പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിൽ ഒരു ബാലകൻ കടന്നു പോയ സംഘർഷങ്ങൾ എത്ര തന്മയത്ത്വത്തോടെ അവതരിപ്പിക്കാൻ സാധിച്ചുവെന്ന് അറിയില്ല. പക്ഷെ മാതാപിതാക്കളോട് ഒരു പ്രാർത്ഥന മാത്രമേ ഉള്ളൂ – കുട്ടികൾ, അവർ എല്ലാമെല്ലാമാണ് നമുക്ക്. അവരുടെ ഇഷ്ടങ്ങൾ പരിശോധിച്ച്, വരും വരായ്കകൾ ചർച്ച ചെയ്ത് അവർക്ക് വഴികാട്ടുമ്പോൾ ചിന്തിക്കണം, അവർ ഒരു വ്യക്തിയല്ല, പകരം ഒരു തലമുറയാണെന്ന്. അവരുടെ കുഞ്ഞു കുഞ്ഞു പ്രശ്നങ്ങളാകട്ടെ, ചേർത്തു നിർത്തി അന്വേഷിക്കണം. ഒരു ചെറിയ ചായക്കോപ്പയിലെ വെള്ളം നമുക്ക് നിസ്സാരമാണ്, പക്ഷെ അതിൽ പതിച്ച ഒരെറുമ്പിനെ സംബന്ധിച്ചെടുത്തോളം അത് നിലയില്ലാ കയങ്ങളാണ്. നിങ്ങളുടെ ഒരു ചെറിയ തീരുമാനം പോലും നമുക്ക് സങ്കൽപ്പിക്കാൻ പോലും സാധിക്കാത്ത പ്രത്യാഘാതങ്ങളാണ് അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ ഉണ്ടാക്കുകയെന്നത് തിരിച്ചറിയുക.

ഖലീൽ ജിബ്രാന്റെ പറയുന്നു:

“നിങ്ങളുടെ കുട്ടികൾ നിങ്ങളുടേതല്ല, ജീവിതത്തിന്‌, സ്വന്തം നിൽനിൽപ്പിനോടുള്ള പ്രണയത്തിന്റെ സന്തതികളാണവർ. നിങ്ങളിലൂടെയെങ്കിലും അവർ വരുന്നതെങ്കിലും നിങ്ങളിൽ നിന്നല്ല. നിങ്ങളോടൊപ്പമെങ്കിലും അവർ നിങ്ങൾക്ക്‌ സ്വന്തമല്ല. അവർക്ക്‌ നിങ്ങളുടെ സ്നേഹം നൽകൂ, പക്ഷേ ചിന്തകളല്ല. എന്തെന്നാൽ അവർക്ക്‌ അവരുടേതായ ചിന്തകളുണ്ട്‌.

അവരുടെ ശരീരങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക്‌ വീടുകളൊരുക്കാം. പക്ഷേ അവരുടെ ആത്മാക്കളെ നിങ്ങൾക്ക്‌ കൂട്ടിലൊതുക്കാനാവില്ല, എന്തെന്നാൽ നിങ്ങൾക്ക്‌ സ്വപ്നത്തിൽ പോലും അപ്രാപ്യമായ ഭാവിയുടെ ഭവനങ്ങളിലാണ്‌ അവരുടെ ആത്മാക്കൾ വസിക്കുന്നത്‌.

അവരെപ്പോലെയാകാൻ നിങ്ങൾക്ക്‌ ശ്രമിക്കാം; എന്നാലൊരിക്കലും അവരെ നിങ്ങളെപ്പോലെയാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കരുത്‌. എന്തെന്നാൽ ജീവിതം ഒരിക്കലും പുറകിലേക്ക്‌ പറക്കുന്നില്ല.

നിങ്ങളെ ഒരു വില്ലായി സങ്കൽപ്പിക്കാമെങ്കിൽ തൊടുത്തുവിട്ട ശരങ്ങളാണ് കുട്ടികൾ. അവരെ സ്നേഹിക്കുക , അത്രമാത്രം!”

‘സ്മൃതിപഥങ്ങൾ’ എന്ന പുസ്തകത്തിലേക്ക് അദ്ധ്യായങ്ങൾ ഇനിയും എഴുതിച്ചേർക്കുമ്പോൾ ഒട്ടേറെ കഥാപാത്രങ്ങൾ ഇനിയും കടന്നു വരാനിരിക്കുന്നു. പച്ചയായ യാഥാർഥ്യങ്ങൾ ഇനി വരും കാലങ്ങൾക്കായി എഴുതുമ്പോൾ കഥാപാത്രങ്ങളെ വേദനിപ്പിക്കാനോ അവരെ മോശമായി ചിത്രീകരിക്കാനോ ആഗ്രഹമില്ല. അവർക്കൊക്കെ അവരവരുടെ ശരിതെറ്റുകൾ ഉണ്ടായേക്കാം. പക്ഷെ അറിയാതെ പോയ പല സത്യങ്ങളും ഈ വാക്കുകളിലൂടെ വരും തലമുറകൾ വായിക്കട്ടെ എന്ന ആഗ്രഹം മാത്രം! അക്ഷരമെന്നത് പോലെ സത്യവും മരണമില്ലാത്തതാണ്. ഇന്നല്ലെങ്കിൽ നാളെ ആ സത്യങ്ങൾ പുറത്തു വന്നേ ഒക്കൂ!

ഒരു യാത്രയുടെ കഥയാണിത് – എവിടെ നിന്നെന്നോ എവിടേക്കെന്നോ അറിയാത്ത അനന്തമായ യാത്രയുടെ ഒരേട്!

അപരിചിതർ

ഓഫീസ് ജോലികൾ കഴിഞ്ഞു കഷ്ടിച്ച് ഒരുകിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള വീട്ടിലേക്ക് പുറപ്പെടുമ്പോൾ അവിടെ കാത്തിരിക്കുന്ന അഞ്ചുപേരാണ് മനസ് നിറയെ. ഗേറ്റിനടുത്തെത്തുമ്പോൾ തെരുവ് വിളക്കിന്റെ മങ്ങിയ വെളിച്ചത്തിൽ എവിടെ നിന്നോ ഓടിയെത്തുന്ന രണ്ടു നായ്ക്കൾ, അവരെ തൊട്ടു തലോടി അകത്തേക്ക് നടക്കുമ്പോൾ പരിഭവങ്ങളും കുഞ്ഞു കുഞ്ഞു സന്തോഷങ്ങളുമായി വാതിൽക്കൽ മൂന്ന് പെൺകുട്ടികൾ! ഒരു പക്ഷെ ഒരു ദിവസത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സന്തോഷം!

പതിവുള്ള രാത്രി നടത്തത്തിനായി പുറപ്പെടുമ്പോൾ പുറപ്പെടുന്നതിന് മുൻപേ തന്നെ തയ്യാറായി നിൽക്കുന്നുണ്ടാവും ബ്ലാക്കിയും ബ്രൗണിയും. നിറം വച്ച് പേരിട്ടതാണ്. നാട്ടിൽ വച്ച് എവിടെയോ യാത്ര പോയി വരുമ്പോൾ റോഡരികിൽ അനാഥനായി കണ്ട ഒരു നായക്കുട്ടിയെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ട് വന്നപ്പോൾ അവന് പേരിട്ടത് ദേവദത്തൻ എന്നാണ്. എന്താ അവന്റെ പേരെന്ന് അയൽ വാസിയും ബന്ധുവുമായ ഒരാൾ ചോദിച്ചപ്പോൾ ‘ദേവദത്തൻ നമ്പ്യാർ’ എന്ന മറുപടി കേട്ടപ്പോൾ ഇനി ഇവിടെ നിന്നാൽ മനോഹരമായ തന്റെ പേരും ചിലപ്പോൾ വല്ല പട്ടിക്കുമിടും എന്ന വാക്കുകളോടെ അദ്ദേഹം ഓടി രക്ഷപ്പെടുന്നത് കണ്ടിട്ടുണ്ട്.

ദേവനെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നെങ്കിലും പിന്നീടെപ്പോഴോ ചെയ്തത് വലിയ പാതകമായിപ്പോയി എന്ന തിരിച്ചറിവുണ്ടാവുകയായിരുന്നു. നമ്മുടെ സ്വാർത്ഥതയുടെ പേരിൽ ഒരു പാവം ജീവനെ വീട്ടിനുള്ളിൽ തളച്ചിടുക – സ്വർണക്കൂട്ടിൽ വളർത്തിയാലും അത് തടവാണ്. അമൂല്യമായ ഒരു ജീവിതം തടവറക്കുള്ളിൽ ചിലവഴിക്കുന്നതിലും ഭീകരമായതെന്താണ്? ശ്രദ്ധ തിരിച്ചപ്പോൾ, വഴിയിൽ കണ്ട നായ്ക്കളും പൂച്ചകളും ഒക്കെ പ്രിയപ്പെട്ടവരായി, കൊടുക്കാവുന്ന സ്നേഹം നൽകി അവരെ ജീവിക്കാനനുവദിക്കുക എന്നതായി ലക്ഷ്യം. മനോഹരമായ അനുഭവമായിരുന്നു അത്. ചുറ്റിലുമുള്ള പൂക്കളെയും ചെടികളെയും ഒക്കെ പ്രണയിച്ച്, അവയെ തൊട്ടു തലോടി, തളർന്നു കാണുന്നവയ്ക്ക് കൈയിലുള്ള കുടിനീർ നൽകി അങ്ങനെയൊരു യാത്ര!

എന്തായാലും ആർക്കും ചേതമില്ലാത്ത പേരാണ് ഞങ്ങളുടെ ലേനിൽ കാവൽക്കാരായി നിൽക്കുന്ന നായ്ക്കൾക്ക് നൽകിയത്. അവർക്ക് പല പെരുമുണ്ടാകാം. വിജയനഗര സെക്കൻഡ് സ്റ്റേജിലെ നിരവധി ലേനുകളിൽ ഓരോന്നിലും കാണാം ഒന്നോ രണ്ടോ നായ്ക്കൾ കാവൽക്കാരായി. പല സമയങ്ങളിലായി അവിടെ വന്നു പെടുന്ന അനാഥരായ നായ്ക്കളെ ആ റോഡരികത്തുള്ളവർ സംരക്ഷിച്ചു പോരുന്നു. മിക്ക വീടുകളുടെയും മുന്നിൽ പാത്രങ്ങൾ കണ്ട് ആദ്യമൊക്കെ സംശയിച്ചിട്ടുണ്ട്, എന്തിനാണെന്ന്. പക്ഷെ പ്രഭാതങ്ങളിലും മറ്റും വീട്ടമ്മമാർ തങ്ങളുടെ കുടുംബാംഗങ്ങൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുന്നതിനൊപ്പം അവയിലും ഭക്ഷണം വിളമ്പുന്നത് കാണാം. അലഞ്ഞു തിരിഞ്ഞു വരുന്ന പശുക്കൾക്കും, നായ്ക്കൾക്കും, പക്ഷികൾക്കും ഒക്കെയാണത്. നാട്ടിൽ നിന്ന് വിപരീതമായി മിക്കവരും പച്ചക്കറി കഴിക്കുന്നവരാണ്, ആ നായ്ക്കളും അങ്ങനെ തന്നെ. ഒരിക്കൽ പോലും അവർ മറ്റൊരാളെ കടിച്ചതായോ ഒന്നും അറിവില്ല. പക്ഷെ രാത്രികാലങ്ങളിൽ അപരിചിതരായവരെ അവർ സ്ട്രീറ്റിൽ അനുവദിക്കുകയുമില്ല.

കുട്ടികൾക്കൊപ്പം പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ അന്നും ബ്ളാക്കിയും ബ്രൗണിയും ഒപ്പം കൂടി. രണ്ടുമൂന്ന് സ്ട്രീറ്റിലൂടെ നടന്ന് ഒടുവിൽ തിരികെ ഞങ്ങളുടെ സ്ട്രീറ്റിലേക്ക്, അതാണ് പതിവ്. തങ്ങളുടെ സ്ട്രീറ്റിന്റെ അവസാനമായപ്പോഴേക്കും അവർ തിരിച്ചു നടന്നു, കാരണം അത് അവരുടെ അതിർത്തിയാണ്. അടുത്ത റോഡിലേക്ക് കടന്നപ്പോൾ പതിവില്ലാത്ത ആളുകളെ കണ്ട് ഏതാനും നായ്ക്കൾ കുരച്ചു കൊണ്ട് സമീപിച്ചു, നിരുപദ്രവികളാണെന്നോ, ഒപ്പം കുട്ടികളെ കണ്ടത് കൊണ്ടോ എന്തോ, അവർ ഉടനെ നിശ്ശബ്ദരായി.

പക്ഷെ അവയിൽ കാണാൻ വിരൂപനായ, ഒരുപക്ഷെ ഒരു കഴുതപ്പുലിയുടെ രൂപം അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന ഒരുവൻ വന്ന് വിചിത്രമായ സ്നേഹപ്രകടനങ്ങൾ തുടങ്ങി. അവനെ ഞാനതുവരെ കണ്ടിട്ടില്ല. പക്ഷെ കാലുകളോട് ചേർന്ന് നിന്നും മുട്ടിയുരുമ്മി മലക്കം മറിഞ്ഞും വിചിത്രമായ ശബ്ദങ്ങളുണ്ടാക്കിയും ഒരു പാവം. കൈയിലുണ്ടായിരുന്ന കുഞ്ഞു മോളെ അവളുടെ ചേച്ചിയുടെ കൈയിലേക്ക് കൊടുത്ത് അവിടെയിരുന്ന് തൊട്ടപ്പോൾ അവൻ കണ്ണുകൾ കൂമ്പിയടച്ച് അനുസരണയോടെ അങ്ങനെ കിടന്നു. എന്ത് ബന്ധമാണ് നമ്മൾ തമ്മിൽ എന്നറിയില്ല, അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന രണ്ടുമൂന്ന് നായ്ക്കളിൽ അവൻ മാത്രം എന്തെ ഇത്രയും അടുപ്പം കാട്ടുന്നതുമറിയില്ല. പക്ഷെ തിരിച്ചു നടക്കുമ്പോഴും അവൻ തന്നെയായിരുന്നു മനസ്സിൽ.

“അപ്പാ, ആ പട്ടിക്കുട്ടിക്കെന്താ അപ്പയോട് ഇത്രയും സ്നേഹം?”

ഗൗരി അവളുടെ ചോദ്യക്കെട്ടു തുറന്നു. ഉത്തരം കിട്ടാത്ത ചോദ്യങ്ങൾക്ക് കാൽപ്പനികമായ ഉത്തരങ്ങളാവും കുട്ടികൾക്ക് നന്ന്, ഒരുപക്ഷെ അതിലൂടെ ചില മൂല്യങ്ങളും പകർന്നു നൽകാനാവും എന്ന തോന്നലിൽ ഞാൻ പറഞ്ഞു – ‘ആർക്കറിയാം മോളേ. ഒരുപക്ഷെ അപ്പയോട് അത്രയേറെ അടുപ്പമുള്ള ഇന്ന് ജീവിച്ചിരിപ്പില്ലാത്ത ആരെങ്കിലുമാകാം!’. അവൾക്ക് ചുരുക്കത്തിലുള്ള ഉത്തരം പോരായിരുന്നു.

“അതാരാ അങ്ങനെ?” അവൾ വീണ്ടും ചോദിച്ചു.

“ചിലപ്പോൾ അപ്പയുടെ ചേച്ചി?”

“അപ്പയ്ക്ക് ഒരു ജ്യേഷ്ഠത്തി ഉണ്ടായിരുന്നോ?”

ചോദ്യം ഇത്തവണ മൂത്ത മകളിൽ നിന്നായിരുന്നു. അവൾക്കറിയുന്നത് ഒരു അനുജത്തിയുണ്ടെന്ന് മാത്രമാണ്, അവരെ അമ്മയോളം സ്നേഹിക്കുന്ന അവരുടെ ഇളയമ്മ.

അപ്പയ്ക്ക് ഒരു ജ്യേഷ്ഠത്തിയുമുണ്ടായിരുന്നു. അമ്മയുടെ രണ്ടു സഹോദരങ്ങൾക്കും, ഒരു സഹോദരിക്കും ആദ്യത്തെ കുട്ടി പെണ്ണാണ്. അമ്മയ്ക്കും അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു. പ്രസവത്തിനായി സർക്കാർ ആശുപത്രിയിലെത്തിയ അമ്മ ഒരു പെൺകുഞ്ഞിന് ജന്മം നൽകി. കുഞ്ഞിന് നല്ല ഭാരമുണ്ടായിരുന്നത്രെ. പക്ഷെ നാഭീ ബന്ധം വേർപെടുത്തി കുളിപ്പിക്കാൻ കൊണ്ട് പോകാൻ നേരം ആ കുട്ടി കൈയിൽ നിന്ന് വഴുതി നിലത്തു പതിച്ച് ആ നിമിഷം തന്നെ ജീവൻ വെടിഞ്ഞു. സർക്കാർ ആശുപത്രിയാണ്, അതിനപ്പുറമൊന്നുമുള്ള സമീപനം പ്രതീക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കാത്ത കാലഘട്ടം. പക്ഷെ കാലങ്ങൾക്കിപ്പുറം മറ്റ് ഏത് ആശുപത്രിയെക്കാളും വിശ്വാസത്തോടെ ഞാനിന്നും സമീപിക്കുന്നത് കേരളത്തിലെ സർക്കാർ ആശുപത്രിയെയാണ്.

ഗൗരിയെ പ്രസവിക്കാൻ നേരത്ത് ഒരു സുഹൃത്താണ് സർക്കാർ ആശുപത്രി നിർദ്ദേശിച്ചത്. മാത്രവുമല്ല, ബന്ധുക്കളിൽ ചിലർ അവിടെ ജോലി ചെയ്യുന്നുമുണ്ട്. പഴയ ഓർമ്മകൾ കാരണം പേടിയോടെയാണെങ്കിലും ജില്ലാ ആശുപത്രിയിലെ ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായ ഡോ. ജയശ്രീയെ സമീപിച്ചപ്പോൾ ഒരു ജ്യേഷ്ഠത്തിയെന്ന പോലെ അവർ പരിചരിച്ചു. നൂറ്റമ്പത് രൂപ കൊടുത്ത് എടുത്ത പേ വാർഡിലെ റൂമിൽ നിലത്ത് കിടന്നുറങ്ങാം എന്ന രീതിയിലായിരുന്നു വൃത്തിയും വെടിപ്പും. അനാവശ്യമായ മരുന്നുകളില്ല, ഇൻക്യൂബേറ്ററിന്റെ വില ഈടാക്കാനായി പ്രസവിച്ച ഉടനെ കുഞ്ഞിനെ കൃത്രിമ ചൂടിനായി പ്രവേശിപ്പിക്കില്ല, ദീർഘ നാളത്തെ ആശുപത്രി വാസത്തിനായി നിർദ്ദേശിക്കുകയുമില്ല. എല്ലാ സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളിലുമുള്ളത് പോലെ ‘നിങ്ങളെ പരിചരിച്ചില്ലെങ്കിലും ഞങ്ങൾക്ക് ശമ്പളം കിട്ടു’മെന്ന ഭാവനയിൽ ചിലരുണ്ട്, അത്തരം ചില ശാപ ജന്മങ്ങൾ അവിടെയുമുണ്ട്, അത്ര തന്നെ! ആ സാഹചര്യങ്ങളും മാറി വരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാം. എന്തായാലും, മൂന്നാമത്തെ മകളുടെ പ്രസവ സമയമായപ്പോൾ മറ്റൊന്നും ചിന്തിക്കാനുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ചിലരുടെ കഴിവുകേട്, നിരുത്തരവാദപരമായ സമീപനത്തിൽ അമ്മയ്ക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടത് കടിഞ്ഞൂൽ കുഞ്ഞിനെയാണ്, ആ കുട്ടിയാകട്ടെ കുടുംബത്തിലെ ആ തലമുറയിലെ ആദ്യത്തേതുമായിരുന്നു. അവശതകൾ സഹിച്ച് ഒൻപത് മാസം സംരക്ഷിച്ച്, ആ കളിചിരികൾ കാണാൻ കാത്തിരുന്ന അമ്മയെ കാത്തിരുന്നത് ജീവനറ്റ ആ പിഞ്ചു ശരീരമായിരുന്നു. ഒരു പുരുഷനെന്ന നിലയിൽ ആ അമ്മ മനസ്സിൽ അതുണ്ടാക്കിയ ആഘാതം അതേ വേദനയോടെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ എനിക്ക് സാധിച്ചില്ലെന്ന് വരാം. പക്ഷെ ഒരു നടുക്കത്തോട് കൂടി മാത്രമേ ആ അനുഭവം എനിക്കോർത്തെടുക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ.

പ്രസവത്തിന് ശേഷം കുന്നിൻ മുകളിലെ ആ വീട്ടിലെ ഇരുൾ വീണ മുറിയിൽ മയങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോൾ ജനാലയ്ക്ക് പുറത്ത്, അഴികൾ പിടിച്ച് ഒരു പിഞ്ചുകുഞ്ഞിന്റെ കരച്ചിൽ അമ്മ കേട്ടിരുന്നത്രെ. ‘അമ്മേ, എന്നെ വന്ന് എടുക്കമ്മേ’ എന്ന ദീനരോദനം! അത് അമ്മയിലുണ്ടാക്കിയ മാനസികാഘാതം ഒരുപക്ഷെ എന്റെ ജനനം വരെ ഉണ്ടായിരുന്നിരിക്കാം. ഓർമ വച്ച കാലം, അമ്മ പറഞ്ഞുതന്ന കഥകൾ കേട്ടതിന് ശേഷം ഇന്നും എനിക്ക് ലഭിക്കാതെ പോയ ആ ജ്യേഷ്ഠത്തിയെക്കുറിച്ചോർത്ത്‌ വേദനിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഇന്നും ഒരു വിങ്ങലായി അത് മനസ്സിലവശേഷിക്കുന്നുമുണ്ട്. പക്ഷെ വിധിവൈപര്യത്തിന് ഉത്തരമില്ലല്ലോ!

ജീവിക്കാൻ അവകാശം നിഷേധിക്കപ്പെട്ട ആ ജീവനുകൾ ഇല്ലാതാകുന്നില്ല, ആരൊക്കെയോ എന്തൊക്കെയോ ആയി അവർ നമുക്ക് ചുറ്റുമുണ്ട്. നമ്മൾ ഒരുപക്ഷെ അവഗണിക്കുന്നവരായി – അത് മനുഷ്യനാവട്ടെ, മൃഗങ്ങളാകട്ടെ അതല്ലെങ്കിൽ മണ്ണിൽ നിന്ന് സാകൂതം മുളച്ചു പൊങ്ങുന്ന ഒരു ഇളം തൈയാകട്ടെ! അവർ നമ്മുടെ ആരൊക്കെയോ ആണ് എന്ന ഒരൊറ്റ തോന്നൽ മതി നമ്മുടെ ജീവിതം മാറ്റിമറിക്കാൻ. എല്ലാറ്റിനേയും നിരുപാധികമായി സ്നേഹിക്കാൻ എന്നാണോ നാം പഠിക്കുന്നത്, അന്ന് പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ നമ്മുടേതാണ്, അവിടെ ജീവിതമെന്നത് ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഒരനുഭവമായി മാറും, തീർച്ച!

കാല്പനികമായ ചില കാര്യങ്ങളിലൂടെയാണെങ്കിലും നമ്മുടെ സംസ്കാരം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് ഇതൊക്കെത്തന്നെയാണ്. മൂല്യങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ടു കഴിഞ്ഞാൽ നമുക്ക് കഥകൾ മാറ്റിവയ്ക്കാം, മനോഹരമായ ഒരു ജീവിതം ജീവിക്കാനാരംഭിക്കാം. ഒരു നാൾ നമ്മളും വെറും ഓർമകളായി മാറും, അതിനിടയിൽ ആർക്ക് വേണ്ടി കാപട്യങ്ങൾ? ആരെ വെറുക്കാൻ? എന്തിന് സങ്കീർണതകൾ? സൂര്യനെയും, ചന്ദ്രനെയും, മേഘങ്ങളെയും, കല്ലിനെയും, മണ്ണിനെയും, ജീവജാലങ്ങളെയും ഒക്കെ നിരുപാധികം സ്നേഹിച്ച് ഒരു ജീവിതം. അങ്ങനെ ജീവിച്ചു തുടങ്ങുമ്പോൾ, നിങ്ങൾക്കാവശ്യമുള്ളത് നിങ്ങൾ പോലുമറിയാതെ നിങ്ങളിലെത്തിച്ചേരും, തീർച്ച! തികഞ്ഞ കൃതജ്ഞതാ ഭാവത്തോടെ പ്രപഞ്ചത്തെ നോക്കുക, അതുമാത്രം!

രാത്രി നടത്തം കഴിഞ്ഞു, പ്രദക്ഷിണം വച്ചെന്ന പോലെ തിരികെ നമ്മുടെ സ്ട്രീറ്റിലെത്തിയപ്പോഴേക്കും രണ്ടു നായ്ക്കളും റോഡിന്റെ മറ്റേ അറ്റത്ത് കാത്തിരിക്കുകയായിരുന്നു. ഒരു കൈയിൽ കുഞ്ഞു മകൾ, മറ്റേ വിരൽത്തുമ്പിൽ പിടിച്ച് മറ്റൊരുവൾ, ചെടികളെ തൊട്ടും തലോടിയും മൂത്തമകൾ, ഇരുവശങ്ങളിലുമായി കാവൽ ഭടന്മാരെ പോലെ രണ്ടു നായ്ക്കൾ. ഞങ്ങളെ വീട്ടിൽ കൊണ്ടു ചെന്നാക്കി അവർ ഇരുട്ടിലെവിടെയോ അപ്രത്യക്ഷരായി!

അവരാരെന്ന് എനിക്കറിയില്ല, അവരും ഞാനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എനിക്കറിയില്ല, പക്ഷെ എല്ലാവരും ആരൊക്കെയോ ആണ് ഈ ജീവിതത്തിൽ – ഇത് വായിക്കുന്ന നിങ്ങളും!

Anie Mathew: The Encounter with a Poet Par Excellence

As always, it was quite accidentally I meet Annie Mathew in the virtual space. However, later experiences proved that it was not just a coincidence that we met. Soaked in the tender feeling towards a brother, her words were often poetic and since then I was asking her to publish her works.

Publishing a book is not just about getting a few works compiled or gaining popularity, but it is primarily a sign with which we understand that a writer considers writing as a serious part of life. The first book is a major step as it would motivate a writer for publishing the next book and it marks the beginning of a journey towards adding more meaning to the works. From the first book that I published, I personally know how it has helped to shape me into what I am now though I can’t claim any brilliance. Perhaps it took some efforts to convince Annie of the importance of the same too.

The Solivagant by Anie Mathew is a collection of brilliant poetry that throws light upon the depths of a woman. If we carefully read through the words and the silences between them, it will unfold a whole new world where you would find a woman’s fights with the harsh realities of the world. The area of our brain is equivalent to the area that we explored in the world and I am sure there is much more to expect from Anie who was fortunate enough to live in regions that differ in culture. Though living in the US, her psych belongs to an Indian woman who was brought up in a small hamlet in Kerala renowned for the beauty and elegant culture.

I am afraid it would take a volume to speak about the book and the content, however, I leave it to the critics who would explore the higher planes of the meaning of the works of Anie Mathew. As a passionate reader, most of such works brings me a sense of silence that I cherish even after a few years after reading a book. The Solivagant is such a piece of work! As the book is ready for setting its journey to the readers across the world, it is not only the merit of the book that brings me delight, but I am content for the reason I could be instrumental in the making of the book.

There were times I was left disheartened finding the delay of the book and the perhaps for the ‘cold’ reaction of the author herself while finding the book published, however, I do understand that not all are good at expressing their innermost feelings through a voice that would sound exciting or they do not believe in living a life that is merely pretension. Ultimately, it is all about the contentment that we experience after responsibly completing a task at hand with all the dedication it deserves.

I wish Anie Mathew the very best for her upcoming works that I am sure are on their way. It is her footprints in the world, following which an avid reader would explore a world that would say much about the time she lived in this world, even after we all set our journey to timelessness.

#TheSolivagant #AnieMathew #Poetry

സരസ്വതി വിദ്യാലയം

കാസറഗോട്ടെ ചൂട് ചിലപ്പോളൊക്കെ അസഹനീയമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് മൊട്ടക്കുന്നുകളിലൂടെ കടന്നു പോകുന്ന റോഡിൽ. വില കുറവായത് കൊണ്ടാവാം, ആ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിരവധി വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുമുണ്ട്. അങ്ങനെ ഒരു സ്ഥാപനത്തിലാണ് സഹധർമ്മിണി ജോലി ചെയ്തിരുന്നത്.

വൈകി എത്തേണ്ട ഒരു ദിവസം സ്‌കൂളിൽ കൊണ്ട് ചെന്നാക്കി വരുമ്പോൾ നട്ടുച്ച വെയിലിൽ മുഷിഞ്ഞ വെള്ള ഷർട്ടും മുട്ടിന് താഴെ നിൽക്കുന്ന ഒരു മുണ്ടും ധരിച്ച ഒരു വയോവൃദ്ധൻ പതിയെ റോഡരികത്തൂടെ നടക്കുന്നത് കണ്ടു. ശ്രദ്ധിക്കാൻ മറ്റൊരു കാരണം കൂടിയുണ്ടായിരുന്നു, ഒരു കൈയിൽ ഒരു ഭാണ്ഡവും മറുകൈയിൽ ഒരുകൂട്ടം ഇലകളും. കുറച്ചു നീങ്ങി ഒരു ചെറിയ കട കണ്ടപ്പോൾ ദാഹം തീർക്കാമെന്ന് കരുതി വാഹനം നിർത്തി ഒരു ഗ്ലാസ്സ് തണുത്ത സംഭാരം കുടിച്ചു തീർത്തപ്പോഴേക്കും അദ്ദേഹം അവിടെ നടന്നെത്തിയിരുന്നു.

‘എന്താ കൈയിൽ?’ ആകാംക്ഷ മറച്ചു വയ്ക്കാനാകാതെ അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു. അദ്ദേഹമാട്ടെ ഒന്നും മിണ്ടാതെ കടയുടെ മുന്നിൽ കണ്ട ബെഞ്ചിൽ തന്റെ ഭാണ്ഡം ഇറക്കി വച്ച് നെറ്റിയിലെ വിയർപ്പ് തുടച്ച് എന്നെയൊന്ന് നോക്കി. ‘പച്ചമരുന്നാണ്. ഒരു എണ്ണയുണ്ടാക്കണം’. ഇത് കൂടി കേട്ടപ്പോൾ ആവേശം മൂത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്നിലുള്ള ബെഞ്ചിൽ ഞാനും സ്ഥലം പിടിച്ചു.

തങ്ങളുടെ അറിവുകൾ മറ്റാർക്കും പകർന്നു കൊടുക്കാതെ യാത്രയായ ഒട്ടനവധി പേരുണ്ട്. പല മരുന്നുകളും അലോപ്പതി മരുന്നുകളേക്കാൾ വേഗത്തിൽ ആശ്വാസം തരുന്നവ. വല്ല അറിവും കിട്ടിയാലോ എന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ ഞാനും അദ്ദേഹത്തെ സംസാരിക്കാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. ആവേശത്തോടെ അദ്ദേഹം പറയുന്ന കൂട്ടത്തിൽ തന്റെ ജീവിത കഥയും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ആരോഗ്യ ദൃഢഗാത്രനായ അദ്ദേഹത്തിന് നൂറു വയസ്സ് കഴിഞ്ഞിരിക്കും എന്ന് സംസാരത്തിൽ നിന്ന് വ്യക്തമായി. സ്‌കൂളിൽ പോയിട്ടില്ല. ഒരുപക്ഷെ കൊടും കാടാണെന്ന് പറയാവുന്ന ആ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരു വിദ്യാലയം അവർക്ക് അപ്രാപ്യമായിരുന്നിരിക്കാം. പക്ഷെ പഠിക്കണമെന്ന മോഹം കലശലായി ഉണ്ടായിരുന്നു – അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു തുടങ്ങി.

“അങ്ങനെയിരിക്കെയാണ് പ്രമാണിയായ ഒരു നായനാർ ഞങ്ങളെ തേടി വരുന്നത്. വിദ്യാഭ്യാസം അപ്രാപ്യമായ സമീപ വാസികൾക്കായി ഒരു എഴുത്തുശാല – ഇതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻറെ ലക്ഷ്യം. എല്ലാവരും കൂടി ഒരു പ്രദേശം കണ്ടെത്തി കാട് വെട്ടിത്തെളിച്ച് ഒരു കൂരയുണ്ടാക്കി അതിനെ പള്ളിക്കൂടമെന്ന് വിളിച്ചു. അദ്ദേഹം തന്നെയായിരുന്നു അധ്യാപകനും മാനേജരും ഒക്കെ. പ്രഭാതങ്ങളിൽ ഓരോ വീടുകളിൽ ചെന്ന് പട്ടിണിയും പരിവട്ടങ്ങളുമായി കഴിഞ്ഞിരുന്ന കുടിയാന്മാരുടെ കുട്ടികളെ വിളിച്ചുണർത്തി എഴുത്തുശാലയിലെത്തിക്കുക എന്നതായിരുന്നു പ്രധാന വെല്ലുവിളി. പ്രാകൃത രൂപികളായിരുന്നു മിക്കവരും. അവരെ സമീപത്തുള്ള തോട്ടിന്റെ കരയിൽ കൊണ്ട് ചെന്ന് മുടിവെട്ടി, പല്ലുതേപ്പിച്ച്, കുളിപ്പിച്ച് പാഠശാലയിലെത്തിച്ച ശേഷം അക്ഷരങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചു തുടങ്ങി. മണ്ണിലായിരുന്നു എഴുത്ത്.’

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു തുടർന്നപ്പോൾ പ്രകാശം മങ്ങിത്തുടങ്ങിയ ആ കണ്ണുകൾ വിടർന്നിരുന്നു. അവയിൽ അഭൗമമായ ഒരു തിളക്കവും. അനുഭവങ്ങൾ പങ്കു വയ്ക്കുമ്പോൾ പലപ്പോഴും ഒരു കൊച്ചു കുഞ്ഞിനെപ്പോലെ അദ്ദേഹം ചിരിച്ചു. അറിയാതെ ആദ്ദേഹം വിവരിച്ച ആ ഇടത്ത് ഞാനും എത്തിച്ചേർന്നു. പതീറ്റാണ്ടുകൾ മുൻപത്തെ കാസറഗോഡ്! ആ ഉൾഗ്രാമങ്ങൾ പലതും അതേ രീതിയിൽ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്, സാഹചര്യങ്ങൾ ഒരൽപം മാറിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും.

ആ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയൊക്കെ കടന്നു പോകുമ്പോൾ അവിടെ എവിടെയെങ്കിലും അരുവികളോട് ചേർന്ന് ഒരു ചെറിയ ഇടം, ഒരു കുഞ്ഞു വീട്, താലോലിക്കാൻ കുറെ ചെടികളും മരങ്ങളും – ഇതൊക്കെ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ എന്ന് പലപ്പോഴും കൊതിച്ചിട്ടുമുണ്ട്. അത്യാവശ്യത്തിന് ആശുപത്രിയിലോ മറ്റോ എത്തിച്ചേരുക പ്രയാസമാണെന്ന് പറഞ്ഞ് പലരും പിന്തിരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ആ പരിസരങ്ങളിൽ ജീവിക്കുന്നവർക്ക് അങ്ങനെ ഒരു ആവശ്യം വരാറില്ലെന്ന് തോന്നുന്നു. പ്രകൃതിയോട് അത്രയേറെ ഇണങ്ങി നിൽക്കുന്നവരുടെ ജീവിതത്തിൽ രോഗങ്ങൾക്ക് എന്ത് സ്ഥാനം? അഥവാ അങ്ങനെ വരികയാണെങ്കിൽ തന്നെ അത്യാവശ്യ ഘട്ടങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള മരുന്നുകൾ അവർക്ക് തന്നെയറിയാം, പലതും പുതു തലമുറയ്ക്ക് കൈമോശം വന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിലും.

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞ കഥയിലെ ആ ജന്മിയെക്കുറിച്ച് അറിയാനായിരുന്നു അടുത്ത ശ്രമം. സമൂഹനന്മയ്ക്കായി ഒട്ടേറെ സംഭാവനകൾ നൽകി ആരാലും അറിയപ്പെടാതെ ഒടുവിൽ കടന്നു പോയ ഒട്ടേറെ പേരുണ്ട് നമുക്ക് ചുറ്റിലും. ഫലിതമായി പറയുമെങ്കിലും സ്‌കൂളിൽ പോകാൻ മടി പിടിച്ച് റോഡിലൂടെ കടന്നു പോയ ജാഥയിൽ കയറിക്കൂടിയ പലരും പിൽക്കാലത്ത് മഹാന്മാരായ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനികളും സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താക്കളും മറ്റുമായ കഥകളിൽ മിക്കതിലും കാമ്പുണ്ടെന്നാണ് പിൽക്കാലത്തെ അനുഭവങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുള്ളത്. അവർക്കിടയിൽ മൗനമായി പ്രവർത്തിച്ച പലരുമുണ്ട്, അത്തരമൊരു ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ പരിഷ്കർത്താവിന്റെ രൂപമാണ് അദ്ദേഹത്തിൻറെ വാക്കുകളിൽ തെളിഞ്ഞത്.

‘വിദ്യാ സമ്പന്നനായിരുന്നു അദ്ദേഹം … ഏതാനും മലകൾ തന്നെയുണ്ടായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേതായി. പക്ഷെ ദൂരെ നിന്ന് അദ്ദേഹം നടന്നു വരുന്നത് കാണുമ്പോൾ തന്നെ ആളുകൾ ഓടിയൊളിക്കും. കുട്ടികൾ പേടിച്ചിരുന്നത് അദ്ദേഹം തങ്ങളെ സ്‌കൂളിൽ കൊണ്ട് പോകാൻ വരുന്നതാണോ എന്നോർത്തായിരുന്നു. മറ്റുള്ളവരാകട്ടെ വല്ലതും പറഞ്ഞു ശാസിക്കുമോ എന്ന് കരുതിയും. മൂക്കത്താണ് ദേഷ്യം. അത് കൊണ്ട് തന്നെ അധികമാരും പരിസരത്ത് പോലും പോകാറില്ല. പക്ഷെ ആ ഉള്ളിൽ നിറയെ സ്നേഹമായിരുന്നു. ഞങ്ങളെയൊക്കെ അദ്ദേഹത്തിൻറെ സ്വന്തം കുട്ടികളെപ്പോലെ അദ്ദേഹം കണ്ടു.’ – നിർവികാരത തളം കെട്ടി നിന്നിരുന്ന ആ മുഖത്ത് ഒരിത്തിരി വിഷാദം ഞാൻ കണ്ടു, ഒപ്പം ആ കണ്ണുകളിൽ നനവും. പ്രമാണിയായ അത്തരത്തിലുള്ള പലരെയും എന്റെ ബാല്യത്തിലും കണ്ടിട്ടുണ്ട്, അതുകൊണ്ട് തന്നെ ആ വാക്കുകൾ എനിക്ക് അനുഭവവേദ്യമാണ്.

‘അദ്ദേഹം മരിച്ചിട്ട് കുറെ വർഷങ്ങളായോ?’ അദ്ദേഹത്തിൻറെ വാക്കുകൾക്ക് താൽക്കാലിക വിരാമം നൽകി ഞാൻ ചോദിച്ചു.

‘ഞങ്ങളെയൊക്കെ പഠിപ്പിച്ച ശേഷവും അദ്ദേഹം അധ്യാപനം തുടർന്നു. ഒടുവിൽ സരസ്വതീ വിദ്യാലയം എന്ന പേരിൽ ഒരു സ്‌കൂളും അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ചു. ഈ പരിസരങ്ങളിലെ കുട്ടികളൊക്കെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയത് അവിടെ നിന്നാണ്. ആ സ്‌കൂൾ ഇന്നുമുണ്ട്. പിന്നീടെപ്പോഴോ കേട്ടു, അദ്ദേഹം പോയെന്ന്’

ഒരു നിമിഷം ഞാൻ അമ്പരന്നു! സരസ്വതി വിദ്യാലയം, അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു വരുന്നത് എന്റെ മുത്തശ്ശന്റെ കഥയാണ്. ജീവിതത്തിൽ എനിക്ക് കണ്ടോർമ്മയില്ലാത്ത, ഞാൻ കുഞ്ഞും നാൾ മുതൽ ഞാൻ ആരാധിക്കുന്ന എന്റെ മുത്തശ്ശൻ! ഇളയമ്മയുടെ വിവാഹത്തിന് കാഞ്ഞങ്ങാട്ടെ വീട്ടിലെത്തിയ അദ്ദേഹത്തിനൊപ്പം ഞാൻ നിൽക്കുന്ന ഒരു ഫോട്ടോ ഒരു നിധിയെന്നോണം ഞാൻ സൂക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്. അമ്മയുടെ പേരിലാണ് അദ്ദേഹം സ്‌കൂൾ സ്ഥാപിച്ചതെന്നും കേട്ടിട്ടുണ്ട്. പക്ഷെ അദ്ദേഹത്തിൻറെ ലാളനകളനുഭവിക്കാൻ എനിക്കന്നെല്ല, സ്വന്തം കുട്ടികൾക്ക് പോലും സാധിച്ചിട്ടില്ല എന്നതായിരുന്നു സത്യം. അതിന് പിറകിലും ഒരു കഥയുണ്ട്. ഞാൻ ഇവിടെ കുറിച്ചില്ലെങ്കിൽ ഒരുപക്ഷെ ഇനി വരും കാലത്ത് ആരും പറയാനിടയില്ലാത്ത, പഴയ തലമുറയിലുള്ള ചിലർ പറഞ്ഞറിഞ്ഞ ഒരു കഥ.

അടുത്ത കാലത്ത് ഒരു കുടുംബ സംഗമത്തിൽ സംസാരിച്ച ഒരാൾ പറഞ്ഞ വാചകത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ ആരംഭിക്കാം – ‘നമ്മുടെ തറവാട്ടിലെ സ്തീകളാരും ഭർത്താവിന്റെ വീട്ടിൽ പോയി അവർക്കൊപ്പം ജീവിച്ച ചരിത്രമില്ല!’ അന്ന് കേട്ടിരുന്ന ആളുകളിൽ ഒരു ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടായിരുന്നു. ഒരുപക്ഷെ ചിരിക്കണോ കരയണോ എന്ന് തോന്നിപ്പോകുന്ന സാഹചര്യം! ശകാരങ്ങളോ പരിഹാസമോ അതുമല്ലെങ്കിൽ മർദ്ദനമോ അനുഭവിച്ച് വിവാഹബന്ധം അവസാനിപ്പിച്ച് മടങ്ങുന്ന ഒരു സ്ത്രീ, പ്രശ്നപരിഹാരം കാണാതെ ‘പൊന്നു പെങ്ങളെ’ ശേഷ കാലം തങ്ങളിലേക്ക് ചേർക്കുന്ന ദുരഭിമാനം – ഇതിലേതാണെന്ന സംശയം ഞാനുൾപ്പെടെയുള്ള കേൾവിക്കാരിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

അഭിമാനത്തോടെയാണ് കുടുംബ സംഗമത്തിൽ വച്ച് സംസാരിച്ച വ്യക്തി ഇത് പറഞ്ഞതെങ്കിലും അതിനെ ദുരഭിമാനം എന്ന് വിളിക്കുവാനെ തരമുള്ളൂ. ചെറുപ്പത്തിൽ പറഞ്ഞു കേട്ട, ഇന്ന് ജീവനോടെയില്ലാത്ത പലരും ഉദാഹരണങ്ങളായി മുന്നിലുണ്ട്. വിവാഹശേഷം ഭർതൃ വീട്ടിൽ പോകുന്നു, സാഹചര്യങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാൻ സാധിക്കാതെ സ്വന്തം വീട്ടിലെത്തി പ്രയാസങ്ങൾ പറയുമ്പോൾ ‘ഞങ്ങളുടെ കുട്ടി അങ്ങനെ അനുഭവിക്കേണ്ടവളല്ല’ എന്ന് പറഞ്ഞ് വിവാഹബന്ധം വേർപെടുത്തി ശേഷകാലം കുടുംബ വീട്ടിന്റെ അടുക്കളയിൽ തളച്ചിടപ്പെടുന്ന ഒരു വിചിത്രമായ സാഹചര്യം. ശേഷ ജീവിതം ആരുടെയൊക്കെയോ ഔദാര്യം. ഭാര്യയ്ക്ക് നഷ്ടപ്പെടുന്നത് ഭർതൃ സാമീപ്യം, ആ കുട്ടികൾക്ക് നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത് പിതൃ വാത്സല്യം, പിതാവിനാകട്ടെ ജന്മം കൊടുത്ത കുട്ടികളെ ലാളിക്കാനുള്ള അവകാശവും! എത്ര ഹീനമായ കുറ്റമാണ് അവർ ചെയ്തുകൂട്ടിയതെന്ന് ഒരച്ഛനെന്ന നിലയിൽ ഇന്നെനിക്ക് മനസിലാക്കാം.

ഒരു ശരാശരി ഇന്ത്യക്കാരനെ സംബന്ധിച്ചെടുത്തോളം, ഒരുപക്ഷെ ലോകത്തിലെ ഭൂരിഭാഗം ജനങ്ങൾക്കും, വിവാഹജീവിതം പരസ്പരം പൊരുത്തപെട്ട് ജീവിക്കാനുള്ള ഒരു കഠിനപ്രയത്നമാണ്. ദാമ്പത്യമെന്നത് പരസ്പരം ഇണങ്ങിയും പിണങ്ങിയും തങ്ങളിൽ നിക്ഷിപ്തമായ ചില കർത്തവ്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കുകയെന്നതാണെന്ന തിരിച്ചറിവുള്ളവർ ഒപ്പം തുടരും, അല്ലാത്തവർ വേർപിരിഞ്ഞു മേച്ചിൽപുറങ്ങൾ തേടി അന്ത്യമില്ലാതെയലഞ്ഞ് ജീവിതമവസാനിപ്പിക്കും. കുടുംബങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചുറപ്പിക്കുന്ന വിവാഹങ്ങളുടെ പ്രധാന മേന്മ അത്തരത്തിലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ഭാര്യാഭർത്താക്കന്മാർ തമ്മിൽ ഉടലെടുക്കുമ്പോൾ കുടുംബാംഗങ്ങൾ തന്നെ മുൻകൈയെടുത്ത് അത് രമ്യമായി പരിഹരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമെന്നതാണ്. സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം വിവാഹം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഒരുപക്ഷെ ഇതുണ്ടായില്ലെന്നും വരാം, ഒടുവിൽ മിക്ക വിവാഹങ്ങളും പാതിവഴിയിൽ അവസാനിക്കുകയും.

ഒരുപക്ഷെ നമ്മുടെ കുട്ടികളെ ഏറ്റവും പ്രധാനമായി പഠിപ്പിക്കേണ്ടത് പ്രതികൂല ഘട്ടങ്ങളിലും മറ്റുള്ളവരുമായി ഒരുമിച്ചു ജീവിക്കാനുള്ള ഒരു മനസ്സ് ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കുകയെന്നതാണ്. ‘പെർഫെക്ട് പാർട്ടണർ’ എന്നത് വെറും സങ്കല്പം മാത്രമാണ്! അഥവാ വിവാഹശേഷം പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടാവുകയാണെങ്കിൽ തന്നെ അത് രമ്യമായി പരിഹരിക്കാനാകണം, പകരം അമിത വാത്സല്യത്തിൽ വിവാഹബന്ധം പൊട്ടിച്ചെറിഞ്ഞു കുട്ടികളെ തങ്ങളിലേക്ക് വീണ്ടും ചേർക്കുമ്പോൾ അവരുടെ ജീവിതം കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കാനേ അതുപകരിക്കുകയുള്ളൂ. ഇവിടെ രണ്ടു തരത്തിലുള്ള മഹാപരാധമാണ് മാതാപിതാക്കൾ ചെയ്യുന്നത് – ഒന്ന് അണുകുടുംബങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ സഹവർത്തിത്വത്തിന്റെ മൂല്യം കുട്ടികൾക്ക് പകർന്നു നൽകാത്തത്, രണ്ട്, പ്രശ്നങ്ങൾ രമ്യമായി പരിഹരിക്കാതെ കുട്ടികളെ വിവാഹമോചനത്തിന് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയെന്നത്. വിവാഹമോചനമെന്നത് ഏറ്റവും ഒടുവിലത്തെ ഓപ്‌ഷനായി വേണം കരുതാൻ.

അതിലും വിചിത്രമായ ഒരു കാരണം എന്റെ മുത്തശ്ശന്റെ കാര്യത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ച സ്‌കൂളിൽ അധ്യാപകനായി ജോലി ചെയ്തിരുന്ന മുത്തശ്ശിയുടെ അനുജന് ഏതാനും മാസങ്ങളായി ശമ്പളം നൽകിയില്ലത്രെ! അങ്ങനെയെങ്കിൽ ഞങ്ങളുടെ കുട്ടി അവിടെ താമസിക്കേണ്ട എന്ന ആരുടെയൊക്കെയോ ദുർവാശി. എന്തായാലും, താമസിയാതെ മുത്തശ്ശിയുടെ വിവാഹബന്ധം അവസാനിച്ചു. കാഞ്ഞങ്ങാട്ടെ കുന്നിൻ മുകളിലെ ഏതാനും ചുവരുകൾക്കുള്ളിൽ ആ ജീവിതം തളക്കപ്പെട്ടു. ഒപ്പം അദ്ദേഹം നൽകിയ നാല് മക്കളുമുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷെ പിതൃ സ്നേഹത്തിന് പകരം വയ്ക്കാൻ എന്തുണ്ട്?

പക്ഷെ മുത്തശ്ശിയുടെ രണ്ട് അനുജന്മാർക്കും ചേച്ചി തന്നെയായിരുന്നു പ്രഥമ പരിഗണന. എന്റെ അമ്മയുൾപ്പെടെയുള്ള കുട്ടികളെ അവർ ഒരുപക്ഷെ സ്വന്തം കുട്ടികളേക്കാളേറെ സ്നേഹിച്ചു വളർത്തി, പെൺകുട്ടികളെ വിവാഹം ചെയ്തയച്ചു, ആൺമക്കൾക്ക് സ്വന്തം കാലിൽ ജീവിക്കാനുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം നൽകി. സാധാരണയായി വൻ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉടലെടുക്കുന്ന, കുടുംബാംഗങ്ങളെ ശത്രുക്കളായി വേർതിരിക്കുന്ന സ്വത്ത് ഭാഗം വയ്ക്കുന്ന ചടങ്ങും വന്നെത്തിയപ്പോൾ മുത്തശ്ശിയുടെ അനുജന്മാർ പറഞ്ഞ വാക്യം മറക്കാൻ സാധിക്കില്ല – ഞങ്ങൾക്കുള്ളതൊക്കെ ചേച്ചിക്കാണ്, അതിലൊന്നും നമുക്ക് വേണ്ട.

വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ ഗേറ്റിന് നേരെ വേവലാതിയോടെ നോക്കിയിരിക്കുന്ന മുത്തശ്ശിയുടെ രൂപം ഇപ്പോഴും കണ്ണിലുണ്ട്. കാരണം ചോദിച്ചാൽ പറയും ‘അവൻ ഇതുവരെ വന്നില്ലല്ലോ എന്ന്. കാത്തിരിക്കുന്നത് അനുജനെയാണ്. പ്രായാധിക്യം കൊണ്ട് നടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ആ അനുജനും വൈകിട്ടാവുമ്പോൾ വെളുത്ത ഖദർ ഷർട്ടും മുണ്ടും ധരിച്ച് ധൃതിയിൽ നടക്കും, ചേച്ചിയെ കാണണമെന്ന് പറഞ്ഞു. പിന്നാലെ നിഴൽ പോലെ അദ്ദേഹത്തിൻറെ പത്നിയും. വിശിഷ്ടമായ ഈ സ്നേഹബന്ധങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ എവിടെ കാണാൻ സാധിക്കുമെന്ന് അറിയില്ല. പക്ഷെ ഈ ഉദാഹരണങ്ങൾക്കൊക്കെ ഇടയിൽ മുത്തശ്ശന്റെയും മുത്തശ്ശിയുടെയും വേർപിരിയൽ ഇന്നും വേട്ടയാടുന്നു. മനുഷ്യായുസ്സിൽ എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും പ്രധാനമാണ്.

മുത്തശ്ശിയെ കാണാൻ നിരവധി തവണ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചിരുന്നുവെന്ന് കുടുംബത്തിലെ മുതിർന്ന ഒരംഗവും ഈ പ്രശ്നങ്ങൾക്കൊക്കെ ദൃക്‌സാക്ഷിയുമായ ഒരു ബന്ധു പറഞ്ഞറിയാം. അന്വേഷിച്ച് വന്ന് വീടിന്റെ മുന്നിൽ വന്ന് ശകാരവാക്കുകൾ കേട്ട് തിരിച്ചു നടക്കുമ്പോൾ മുത്തശ്ശി കരിപിടിച്ച അടുക്കളയുടെ ഭിത്തിയോട് ചേർന്ന് നിന്ന് വിങ്ങിപ്പൊട്ടുകയായിരിക്കും! ഇരുപതോളം കിലോമീറ്റർ നടന്നാണ് അദ്ദേഹം മുത്തശ്ശിയെ തിരികെ വിളിക്കാൻ അവിടെയെത്തുന്നത്. മുത്തശ്ശിയെ മാത്രമല്ല, പറക്കമുറ്റാത്ത തന്റെ കുട്ടികളെയും കണ്ട് അവരെ തിരിച്ചു കൊണ്ട് വരാനുള്ള ആ യാത്രയിൽ ഒടുവിൽ തിരിച്ചു നടക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം അനുഭവിച്ച വേദന, അദ്ദേഹമെന്നത് പോലെ ഇന്ന് ഞാനുമറിയും! കാരണം എനിക്കും ഈശ്വരൻ നൽകിയ മൂന്ന് കുഞ്ഞു മക്കളുണ്ട്, അവരോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെ ആഴം എനിക്ക് പ്രപഞ്ചത്തിൽ മറ്റൊന്നിനോടുമില്ലെന്ന സത്യം എനിക്കറിയാം. എന്തൊക്കെ പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും ഭാര്യ ഭാര്യയാണ്, എത്രയൊക്കെ പോരായ്മകളുണ്ടെങ്കിലും ഭർത്താവ് ഭർത്താവാണ്. വിവാഹസമയം പരസ്പരം കരം ഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ അവിടെ രണ്ടു വ്യക്തികൾ ഇല്ലാതാവണം, പകരം എനിക്ക് നീയും നിനക്ക് ഞാനും തുണയായി എന്നുമുണ്ടാകും എന്ന ചിന്ത പിറക്കണം. അതാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ വിവാഹം!

ഏറെ കാലങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു. ഇരുകുടുംബങ്ങളും തമ്മിലുണ്ടായിരുന്ന ശത്രുത അങ്ങനെ തന്നെ നിലനിന്നു. വിവാഹത്തിലെ പരാജയമോ, സ്വന്തം മക്കളെ പോലും കാണാനുള്ള അവകാശം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടതോ ആകാം – മുത്തശ്ശന്റെ മാനസിക നിലയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങളുണ്ടായത്രെ. ശേഷകാലം ഒരു മുറിക്കുള്ളിലായി അദ്ദേഹത്തിൻറെ ജീവിതം. പരിചയമുള്ളവർ പോലും വന്നാൽ കൈയിൽ കിട്ടുന്നത് വച്ച് അവരെ എറിയുക തുടങ്ങി അദ്ദേഹം പലപ്പോഴും അക്രമാസക്തനായി. മക്കളുടെ വിവാഹത്തിന് നേരിട്ട് വന്ന് ക്ഷണിക്കണമെന്ന് മുത്തശ്ശൻ ആഗ്രഹം പറഞ്ഞിരുന്നത്രെ, പക്ഷെ പകരം ഒരു കത്താണ് അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചത്. ആ കത്ത് വായിച്ച് അദ്ദേഹം പിറകിലേക്ക് മറിഞ്ഞു വീണ അനുഭവം ആ കുടുംബത്തിലെ ഒരാൾ പറഞ്ഞറിയാം. ആ കത്ത് ആരാണെന്നെഴുതിയതെന്ന് എനിക്കറിയില്ല, അതിലെ ഉള്ളടക്കവും എനിക്കറിയില്ല. ഒരുപക്ഷെ അതെഴുതിയ ആൾ ചെയ്ത മഹാപരാധം ഏതാനും തലമുറകൾ വരെ അവരെ വേട്ടയാടുമെന്നത് തീർച്ച. കാരണം അത് അദ്ദേഹത്തിൻറെ മരണക്കുറിപ്പായിരുന്നു!

നിശ്ചലമായ ശരീരത്തിൽ ജീവൻ മാത്രമാവശേഷിച്ച് അങ്ങനെ അദ്ദേഹം മരണത്തെ കാത്തിരുന്നു. അടച്ചിട്ട ആ മുറിയുടെ വാതിലുകൾ ചിലപ്പോഴൊക്കെ തുറക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം ആശിച്ചിരിക്കില്ലേ അത് തന്റെ സഹധർമ്മിണിയായിരുന്നെങ്കിൽ എന്ന്, ഒപ്പം സ്നേഹിച്ചു കൊതി തീരാത്ത തന്റെ മക്കളുമുണ്ടെന്ന്? പക്ഷെ ആ വേദന ഉള്ളിലൊതുക്കി, ആ ശൂന്യത ബാക്കിയാക്കി മുത്തശ്ശൻ യാത്രയായി! ഒരനാഥനായി! മുത്തശ്ശൻ അമ്മയ്ക്ക് നൽകിയ പേര് എന്റെ കുട്ടികൾക്കും ഞാൻ നൽകിയിട്ടുണ്ട്, അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഓർമ അവരിലൂടെ നിലനിൽക്കട്ടെ എന്ന ഭാവനയിൽ.

താൻ ജീവിച്ചിരുന്ന മണ്ണ് അദ്ദേഹം തന്റെ മക്കൾക്കായി നൽകാൻ തയാറായിരുന്നെങ്കിലും അത് ആരൊക്കെയോ നിഷേധിച്ചുവെന്ന് ആരോ പറഞ്ഞറിയാം. ആര് പറഞ്ഞു എങ്ങനെ പറഞ്ഞു എന്ത് പറഞ്ഞു എന്നൊന്നും അറിയില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവകാശികൾ അവരുടെ കുട്ടികൾ മാത്രമല്ല വരും തലമുറകൾ കൂടിയാണെന്ന് മാത്രം അവർ ചിന്തിച്ചു കാണില്ല. അവരുടെ അവകാശം നിഷേധിക്കുക ശരിയായ കീഴ്‌വഴക്കമാണെന്നും കരുതുന്നില്ല? അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്ന ഇടം മറ്റുള്ളവരെ സംബന്ധിച്ചെടുത്തോളം വെറും ‘വസ്തു’വായിരിക്കാം, പക്ഷെ ഒരു തരിയെങ്കിൽ അത്, നിധിയായി ഞാൻ കരുതിയേനെ!

പക്ഷെ ഒന്നെനിക്കറിയാം, മറ്റാർക്കും നൽകാൻ സാധിക്കാത്ത ഒന്നെനിക്ക് അദ്ദേഹം നൽകിയിരിക്കുന്നു – ഈ ജീവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെത് കൂടിയാണ്. ഈ ശരീരത്തിൽ ഒഴുകുന്നത് അങ്ങയുടെ രക്തമാണ്. വിദ്യ നേടാനും അത് പകർന്നു നൽകാനുമുള്ള അദമ്യമായ ആഗ്രഹം അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്നാണ് ഈയുള്ളവൻ നേടിയത്. എല്ലാത്തിലുമുപരി അക്ഷരങ്ങളോടുള്ള ഈ പ്രണയവും! ഇതിനപ്പുറം എന്ത് സമ്പത്താണ് എനിക്കാവശ്യം?

പക്ഷെ ആശ്ചര്യമെന്ന് പറയട്ടെ, അദ്ദേഹം ചെയ്തു വന്ന പല കാര്യങ്ങളും ഈ ജീവിതത്തിലും ആവർത്തിച്ചിട്ടുള്ളതായാണ് അനുഭവം. ജില്ലയിലെ ഒരു കോളേജിൽ അധ്യാപനം ചെയ്യാനുള്ള അവസരമുണ്ടായപ്പോൾ പിന്നോക്ക വിഭാഗത്തിലെ ഏതാനും വിദ്യാർഥികളെ അനുനയിപ്പിച്ച് ഒരു ബാർബർ ഷോപ്പിൽ പോയി അവരെ ‘സിവിലൈസ്ഡ്’ ആക്കാനുള്ള ശ്രമം നടത്തിയതും, കിട്ടാവുന്നിടത്തു നിന്നൊക്കെ സാധന സാമഗ്രഹികൾ ശേഖരിച്ച് ഗുരുകുലമുണ്ടാക്കിയതും ഒക്കെ ഏതാനും ഉദാഹരണങ്ങൾ മാത്രം. അതൊക്കെയും മുത്തശ്ശനെകുറിച്ച് കൂടുതലറിയുന്നതിന് മുൻപായിരുന്നു എന്നതാണ് സത്യം. ഒപ്പം മൂക്കത്തുള്ള ശുണ്ഠി തുടങ്ങി ചില സ്വഭാവ സവിശേഷതകളും! രക്തത്തിലുള്ളത് കഴുകിക്കളയാൻ സാധിക്കില്ലല്ലോ!

ഭക്ഷണം കഴിക്കാനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ ആദ്യത്തെ ഉരുള കൈയിലെടുക്കവേ ആദ്യം മനസ്സിൽ വരാറുള്ളത് കുട്ടികളെയാണ്. പലപ്പോഴും ‘കുഞ്ഞിപ്പെണ്ണേ’ എന്ന് നീട്ടിവിളിക്കുമ്പോൾ ഗൗരി ഓടിയെത്തും, അവൾ ഒരുപക്ഷെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചിരിക്കാം, പക്ഷെ ആദ്യത്തെ ഒരുരുള അന്നം ആ കുഞ്ഞുവായിൽ കൊടുക്കുമ്പോൾ തന്നെ വയറു നിറഞ്ഞ അനുഭവമാണ്. ആ വിളി കേൾക്കുമ്പോൾ അമ്മ പറയാറുണ്ട് ഭക്ഷണത്തിന് മുന്നിലിരുന്നാൽ മുത്തശ്ശനും അങ്ങനെ നീട്ടിവിളിക്കാറുണ്ടത്രെ – കുഞ്ഞിപ്പെണ്ണേയെന്ന്! പക്ഷെ ആ സാധുമനുഷ്യന് സ്വന്തം കുട്ടികളുടെ സാമീപ്യം നിഷേധിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു, ആ ഒരറ്റ കാരണം മതി മുത്തശ്ശിയുടെ കുടുംബത്തെ അപ്പാടെ വെറുക്കാൻ – പക്ഷെ അത്തരത്തിലുള്ള ദുരനുഭവങ്ങൾ മറക്കുകയും പൊറുക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാവാം സ്നേഹബന്ധങ്ങളുടെ അടിത്തറ.

മുത്തശ്ശാ, അന്ന് വിവേകമുള്ള ഒരുവനായിന്നെങ്കിൽ, അങ്ങയുടെ കരം ഗ്രഹിച്ച്, മുടിയിഴകളിൽ തൊട്ടു തലോടി ചാരെ ഞാൻ ഇരിക്കുമായിരുന്നു. സായാഹ്നങ്ങളിൽ ആ മലഞ്ചെരിവിലെ വീടിന്റെ മുറ്റത്ത് അങ്ങയുടെ കൈ പിടിച്ച് നടന്നേനെ. ഒരു ജീവിതകാലത്തെ ആകെ അനുഭവങ്ങൾ ചെവി കൂർപ്പിച്ചിരുന്നു കേട്ടേനെ! മക്കൾക്കാർക്കും തരാൻ സാധിക്കാതിരുന്ന സ്നേഹമത്രയും ഈയുള്ളവൻ തന്നേനെ. പക്ഷെ കാലത്തിന്റെ കറുത്ത യവനികൾക്കുള്ളിൽ നിന്നും അങ്ങയുടെ ഗദ്ഗദം – അതിന്നും എനിക്ക് കേൾക്കാം!

• • • •

“മോനെ, എന്നാൽ ഞാൻ നടക്കട്ടെ.”

ഒരു സ്വപ്നത്തിൽ നിന്നെന്ന പോലെ ഓർമകളിൽ നിന്ന് ഉണർന്നെഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ വൃദ്ധനായ ആ മനുഷ്യൻ എന്നെത്തന്നെ നോക്കിയിരിക്കുകയായിരുന്നു. എന്തോ പന്തികേട് തോന്നിയത് കൊണ്ടാവാം, അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു എന്താ പറ്റിയതെന്ന്. ‘അങ്ങ് പറഞ്ഞയാൾ എന്റെ മുത്തശ്ശനാണ്’ ഞാൻ ഒറ്റവാചകത്തിൽ പറഞ്ഞുനിർത്തി.

അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഭാവം വിവരണാതീതമായിരുന്നു. വേച്ച് വേച്ച് അരികിൽ വന്ന് അദ്ദേഹം എന്റെ കൈകൾ മുറുകെ പിടിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിൻറെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞിരുന്നു. ‘ഈശ്വരാ, അദ്ദേഹത്തിൻറെ കൊച്ചുമകനെ കാണാനുള്ള ഭാഗ്യവും ഈ ജീവിതത്തിലുണ്ടായല്ലോ എന്ന വാക്കുകളോടെ അദ്ദേഹം നടന്നു നീങ്ങിയപ്പോൾ ഉച്ചവെയിൽ അതിന്റെ പാരമ്യത്തിലായിരുന്നു. ഒരു കൈയിൽ ഭാണ്ഡവും മറുകൈയിൽ പച്ചിലച്ചാർത്തുമായി അദ്ദേഹം വെയിലിൽ അപ്രത്യക്ഷനായി!

നഗരത്തിന്റെ ആരവങ്ങൾക്കിടയിലും കാസരഗോടിന്റെ ഉൾഗ്രാമത്തിൽ, പ്രശാന്ത സുന്ദരമായ ആ ഗ്രാമത്തിൽ ആ തറവാട്ട് വീട്ടിലെ കൊച്ചു മുറിയിൽ എനിക്കെന്നെ കാണാം, ആ മുറിയിലെ കട്ടിലിൽ മുത്തശ്ശൻ കിടക്കുകയാണ്, അരികിൽ അദ്ദേഹത്തിൻറെ കരം ഗ്രഹിച്ച് ഞാനിരിക്കുന്നു, ഒപ്പം വെളുത്ത ആ മുടിയിഴകളിൽ വിരലോടിക്കുകയും. ആർക്കും നൽകാൻ സാധിക്കാതിരുന്ന സ്നേഹസ്പർശത്തിൽ സാവധാനം കണ്ണുകളടയ്ക്കുമ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിൻറെ നെറ്റിത്തടത്തിൽ ഞാൻ ചുംബിക്കുന്നു! കാലത്തിന്റെ മുന്നോട്ടുള്ള പ്രയാണത്തിൽ ഇനി എന്നാണ് മുത്തശ്ശാ അങ്ങയെ കാണുക? അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ ആരൊക്കെയോ അങ്ങയോട് ചെയ്ത മഹാപരാധത്തിന് ഞാൻ അങ്ങയുടെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ച് മാപ്പ് അപേക്ഷിക്കുന്നു!

Amar Pratap Singh: The Legend On Its Making

Being in Writers Capital Foundation, where we communicate with hundreds of writers from across the world, I have an opportunity to read a number of works on a daily basis. Though never try to judge a person or his/her work, some works do make a great impression within. Amar Pratap Singh, a poet from India’s Bihar is the rarest of gems I have ever found.

A person who voluntarily retired from a nationalised bank in India, Amar Pratap Singh is one who has dedicated his entire life to educating children from financially and educationally deprived sect in a small hamlet in Bihar. Leading a modest life, his life must be a lesson for everyone, meanwhile, his works are as profound as the works of poet-seers of the bygone such as Tagore. If someone asks me who is the most inspiring poet I have seen in recent times, without a tinge of doubt I would say it is this legendary man. Like many other great personalities, he lives aloof, silently scribbling words for eternity.

They say social media like Facebook is a miniature of the entire world. We see a number of people, the poor and the rich, the successful and the unsuccessful, the virtuous and the wicked etc. Though I do understand the politics/gimmicks of living a beautiful life, an experience terribly shattered my conscience today. Under a beautifully crafted poem that could be elaborated into a huge book, there was a single ‘like’! As a matter of people, the dignity/greatness of a person in our society is often measured with the ‘likes’ under a social media post!

This is not the first time I notice this, however, every time I used to conveniently redirect the mind to other activities so that that wouldn’t interrupt the serenity that I behold. Meera Vineeth Kodakkadath, another Indian poet who beautifully crafts timeless poetry, whom I believe is one among the greatest promises for contemporary English poetry, must be another victim of the same. However, the most beautiful truth is that we cant see them bothered about all these dramas meanwhile the writers who don’t even know the meaning of what they are writing celebrate their absurdity!

All I know is that the final triumph is for truth, only poetry that evolves out of the profound inner silence an individual alone would remain here, rest will be taken away by the mad winds! Fortunately or unfortunately, a writer’s life begins only when he/she is liberated from the bondage of the mortal body!

Pulluvan Pattu: Songs for the serpent gods

ocated in the Alappuzha district of Kerala, close to Chengannur railway station, Chengannur Mahadeva Temple is one of the oldest and famous temples which is believed to be built by the legendary architect Perunthachan. Though the large portion of the sprawling temple complex with a circular Sanctum was reduced to ashes in a fire in the 18th century, the temple was rebuilt later by carpenters from Thanjavur who are famed in temple architecture.

Amidst the fact being an ancient Shiva Temple, what makes this temple unusual is that it attributes a human trait to the divine. Goddess Parvati who is in her periods is worshipped here which could be a beautiful example of how our tradition and the customs ensure the wellbeing of women. During specific days, Goddess Parvati’s idol is shifted into a small room off the sanctum sanctorum and the temple remains closed for four days. It has to be noted that, in order to provide complete rest, it is customary in many parts of the state to leave women alone during the menstrual cycle.

Kaavu, the Serpent Cove attached to the temple once again shows the profoundness of ancient wisdom. Most of the temples have such premised which acts as a reserved forest of the specific locality. A wide range of flora and fauna are being protected here especially snakes that plays a significant role in Hindu philosophy whereas the ponds attached to a temple acts as water reservoir as well as rainwater recharging systems in each locality.

Sarppam Paattu/Naagar Paattu/Pulluvan Paattu is a rhythmic composition to praise the serpent Gods which as a form of art and ritual is performed by Pulluva Community. The Pulluva, who acts as a media between common men and snakes, are often given the status of protectors of those specious. It is an art form which is performed by women artists after observing the required austerities. Held on the Aayilam asterism of the Malayalam months Kanni (September-October), Thulam (October-November) and Kumbham (February-March), the performance will be accompanied by percussion instruments such as Pulluva Vena and Kudam.

An offering known as ‘Noorum Paalum’ which is made up of Rice and turmeric powder, Banana, tender coconut water and milk in a brass vessel is also prepared by Pulluva in order to please the Serpent Gods while the idols of snakes are decorated by flowers and betel leaves. As the Pulluva renders the lyrics composed in praise of the Serpent Gods, they seek blessing from them to protect people from ailments.

Pulluvan Paattu, which has started vanishing from Kerala, is still being performed in temples such as Chengannur Mahadeva Temple. While people belonging to Pulluva Community abandon their tradition seeking a livelihood at least to sustain their life, it is nothing but this glorious form or art which sings of the harmonious coexistence of living being on earth disappearing from our nation.

Geetha Vishwanath, a woman belongs to the community, who had lost her husband a few years ago, too is struggling to survive in the world. Holding the responsibility of two children when she spends her life in a tiny house, she represents the pathetic condition of the rich art form and the tiny house on the verge of wreckage represents nothing but our own glorious past!

From The Tribesmen To Civilized Men; Are We Ruining Them?

While the foreshock of the parliament elections brings tremors to political India, all eyes are upon the southernmost tip of Deccan Plateau in the north-east region of Kerala. Wayanadu often termed as a paradise on earth, is a land without equal that attracts a number of tourists from across the world that includes historians inquisitive of the past of human being on earth. Stretching back to the Neolithic Age, Wayanad has a history the whole world was curious about and that which has brought answers to a number of questions about man’s journey from caves to the so-called civilized man. The land has been the centre of attraction also because of a few tribes that the changing governments were trying to renew. Nevertheless, all efforts have not only resulted in wear and tear of a huge fund but have wasted the enormous efforts of a number of people too.

It was on the bank of the river Karappuzha a tributary of the Kabini River, I meet Rajesh, a tribal young man who was standing outside a pump house at around four in the afternoon, surprisingly with a toothbrush in his hand. Curious to know about him I inquired Swami Omkaranda of Advaitashram his whereabouts. A person hailing from the region and in Poorvashrama the son of a social reformer of the past M.P. Narayanan Nair, he had a lot to share, perhaps a different story that we have been hearing from the government and media where I could read the tragic fall of the modern society in protecting the timeless culture that the region and perhaps the whole nation behold.

Rajesh is a young man from the Paniya community, the largest scheduled tribe in Kerala concentrated in Wayanad region. The leading tribal community in Wayanad, they are the most backward and downtrodden too holding very little land and having little amenities of life. Nevertheless, I was surprised to see the background of Rajesh who is also an unemployed graduate in Political Science pushing ahead his life with an irregular income of a labourer. His brother another educated young man who was in the district football team is jobless too while the opportunities for tribal men are bountiful. While the reason for their unemployment was not clear, the rest of the information was pointing towards a few grave concerns regarding the whole tribal community in Wayanad.

While government jobs are status symbols across the country that ensure a dignified life as a civilized man, the employment of a man from tribal communities often leads to abandoning their own rich surrounding, culture and tradition. When we look at the employed tribal people so, we often see them keen on settling in urban landscapes and disregard their own original habitat. As a result, the possibility is that the whole of civilization would get just vanished in the oblivion. Apart from this, there is a massive psychological trauma that has resulted from the cultural conflicts connecting the tribal men to modern times and the same is leading to serious socio-cultural issues.

Today, a healthy community that sustained their living with resources from the forests, has become the miserable victims of consumer culture. The unhealthy lifestyle of an average Keralite for whom alcoholic drinks are to some extend status symbol in the society has also its adverse effect in the lives of those people who has once enjoyed the pure natural resources. It is a shocking fact that a survey conducted jointly by the Excise department and volunteers of an NGO in 24 tribal colonies of 10 Grama Panchayats has found that close to 90 per cent of tribesmen had the habit of consuming alcohol and many needs de-addiction treatments to bring themselves back to normal life.

We have our own definitions of a civilized man – perhaps a man with well-cropped hair, wearing a branded modern costume, who speaks a standard language and who behaves in a way that we consider appropriate in terms the very word civilized is defined. When a particular action brings happiness to someone, the same action would evoke another emotion in another life. When even the definition of ‘happiness’ varies from person to person, I earnestly believe that we need to analyze how far we do justice to our own selves while dragging these ethnic groups to be a part of the so-called civilized world. They were blessed with abundant natural resources, they had a set of rules that bind the members of their community tight and they have a way of healthy living connected to Mother Nature. However, unfortunately, we have been trying to imprison them within our own concept of the cultured and bind them with the chain of our own ignorance of the world.

An action to make a tribesman the so-called civilized would spoil the entire tradition that he beholds and a collective effort to make tribal people would end up in the disappearance of rich culture and tradition. Instead of this, the effort should be to conserve their abundance by protecting their neighbourhood, by further motivating them to continue practising their age-old wisdom in a way they did in the past, however ensuring ample return so that they will lead a better life. It is stupidity to introduce the venomous modern medicines in a community that has answers for diseases even the modern systems doesn’t know.

I was surprised to see a man practising a method where a single time application of a secret herbal mixture binds bones within a few hours. Even from distant places, so-called modern men reach out these tribal colonies seeking remedies for the illnesses for which the modern system of medicine doesn’t have solutions! I know a number of people so, travelling back from the Western-Ghats with renewed health. However, the governments are busy conducting health camps and feed them with chemicals that will cause serious repercussions for even the generations ahead and that which would make them permanently sick! Do we need this?

We have wasted more than a half-century studying the conservation of these precious tribes and trying to bring them up by applying the solutions we have found. Instead of enriching the communities, such attempts have made a number of people especially politicians rich in their lives; however, it is nothing but a disaster that we can see in tribal colonies today where we see a number of people even ending up their life in suicides. I earnestly believe that there should be rather a holistic approach while addressing this issue, which is rather the question of the survival of a few communities that are on the verge of extinction.

Rather than making attempts to convert a tribal community to the ‘civilized’, there should be attempts to take the tribal communities back to their original environment. Instead of providing them with funds without teaching them how to make use of it, they should be made self-sufficient by earning their livelihood with their own traditional labours but ensuring a decent return from the same. In lieu of providing them with new settlement solutions, they should be guaranteed security in their own territory. Most importantly, rather than making them civilized in our terms, they should be made guardians for their own ingenious culture that was once upon a time the culture of true India!

Politicians who lack vision have been the curse to our nation since independence. While their ruling has left the country where it was a hundred years ago, it has helped just a few families to flourish day by day. As Mrs Rati Hegde pointed out in her recent article about the Rahul Gandhi’s Minimum Income Scheme, if ever Bharat had the misfortune of having the Congress come to power, we can be assured that not just the scheme but the flock of cropland birds would once again destroy the whole yield of past five years that Narendra Modi led NDA government has blessed our country with. Whether Rahul Gandhi, the juvenile captain of the sinking boat of INC, contest in Wayanad or not, I am sure it wouldn’t make any difference in the lives of those innocent people in Wayanad, but a visionary leader dedicated in the service of the nation can only bring a massive change in the community.

Lessons from the Kerala girl who ended up her life in the depths of Meenachal River

“There was a time when even a pebble hurts you, your father used to feel heartbroken…” I told my daughter who had turned 11 recently. She was curiously watching me, perhaps uncomfortable about the ‘change’ in my approach towards her.

“But, do you know that years later, I feel happy when something hurts you?” As she looked at me puzzled, I added. “I feel happy because it will prepare you for facing adversities in life and to raise beyond all those, even when I am not with you!” As she retired to bed with her eyes heavy and fell asleep in a while, I sat close to her caressing her hair. Who knows the heart of a father? Within the silence of his self, there is an ocean of love that knows not its own depth!

The news of a girl who committed suicide today after she was caught for cheating in the examination might have brought tears into the eyes of a number of people in Kerala and elsewhere. We could also find most of them pointing their finger towards the school management where the girl appeared for the examination. However, rarely we see people looking into the core of the incident that would unveil the tip of a huge iceberg that exists in the Indian community.

Many of the Indians have a story of an unpleasant childhood which is often associated with poverty or adversities in their lives. While these adversities have prepared them for the very best in their lives in the future and have played a major role in the success of their lives, often many of them have a notion that their children shouldn’t go through such circumstances in their lives. As a result, most of the parents tend to fulfil even the ‘silliest’ desires of the kids.

There is also a tendency in an Indian community where most of the parents are overprotective who often doesn’t let their children do even the smallest things that they can do. Perhaps a fear that if that would pose any difficulty for the tender ones when they do so, children often tend to remain depending upon the parents until they are literally thrown unto the hassles of life. This not only brings stress to the children but lead to a state of emotional trauma.

During the olden days, when there existed joint families, often one’s own choices were not important. We must assume that a vital quality to appreciate the tastes of others, coping up with the likes and dislikes of people around us and even the so-called sacrifices for the sake of others were considered inevitable. As joint families paved the way for nuclear families, we often see parents compete each other to fulfil all the needs of their children which often feed their ego and affect adversely in their future.

Bringing up children responsibly and to teach them the responsibility is the most important part of parenthood. Let them explore the world, let them do things by themselves, let them actively participate in the process of decision making. From the very childhood, ask them opinions on various areas, let it be about choosing the right chocolate or finding the best dress for them – it is important to evoke the faculty of critical thinking and reasoning which has to be nourished right from their childhood.

Like how we bring pain to our muscles to our body while performing fitness exercise, we need to evoke pain in the mind too that would, in turn, strengthen their mind. Only this would help our children fight against the odds in their lives and excel in their lives. As the poet rightly said, ‘pain is the breaking of the shell that encloses your understanding’. Let our children raise beyond their adversities in their lives! All that we have to do is to support the very process of growth as a wise, responsible and successful individual.

While joining the grief of the parents and relatives of the girl who chose a wrong decision in her life, let me remind you all the poem by Khalil Gibran which is rather a doctrine for bringing up an attitude for parenting:

Your children are not your children.
They are the sons and daughters of Life’s longing for itself.
They come through you but not from you,
And though they are with you yet they belong not to you.

You may give them your love but not your thoughts,
For they have their own thoughts.
You may house their bodies but not their souls,
For their souls dwell in the house of tomorrow,
which you cannot visit, not even in your dreams.
You may strive to be like them,
but seek not to make them like you.
For life goes not backward nor tarries with yesterday.

You are the bows from which your children
as living arrows are sent forth.
The archer sees the mark upon the path of the infinite,
and He bends you with His might
that His arrows may go swift and far.
Let your bending in the archer’s hand be for gladness;
For even as He loves the arrow that flies,
so He loves also the bow that is stable.
(Kahlil Gibran, The Prophet)